Γράφει ο Δημήτρης Αλαμπάνος
Το Αιγαίο εισέρχεται ξανά σε μια περίοδο επικίνδυνης έντασης, με την Τουρκία να κλιμακώνει συστηματικά τις προκλήσεις απέναντι στην Ελλάδα, σε στρατιωτικό, πολιτικό, αλλά και νομικό επίπεδο. Οι τελευταίες εξελίξεις, από την αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων μέσω του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», μέχρι τις αποβατικές ασκήσεις απέναντι από τη Σάμο και τις παρενοχλήσεις ελληνικών δραστηριοτήτων στο Αιγαίο, συνθέτουν ένα σκηνικό αυξανόμενης πίεσης και διαρκούς αμφισβήτησης.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ελλάδα απάντησε με επίδειξη στρατιωτικής ετοιμότητας στη Σάμο, όπου εκατοντάδες νέοι καταδρομείς έλαβαν τον πράσινο μπερέ, στέλνοντας σαφές μήνυμα αποτροπής που έκανε σαφές ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου παραμένουν πλήρως προστατευμένα. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: η απόσταση ισχύος προς κάθε κατεύθυνση στο Αιγαίο είναι εξίσου μικρή και η επιχειρησιακή δυνατότητα των ελληνικών Ειδικών Δυνάμεων παραμένει υψηλή και άμεσα διαθέσιμη.
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα συνεχίζει να αμφισβητεί ανοιχτά τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, επιχειρώντας πλέον να ενσωματώσει το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ακόμη και σε εσωτερικό νομοθετικό πλαίσιο, αγνοώντας το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και τις προβλέψεις της UNCLOS. Παράλληλα, προχωρά σε παρενοχλήσεις ελληνικών δραστηριοτήτων στο Αιγαίο, απειλεί Έλληνες ψαράδες κοντά στα Ίμια και πραγματοποιεί μαζικές αποβατικές ασκήσεις απέναντι από τη Σάμο, με τη συμμετοχή χωρών, όπως το Πακιστάν, το Αζερμπαϊτζάν, η Μογγολία, η Συρία και ο Νίγηρας.
Η κατάσταση αυτή, δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια ακόμη συνήθης ελληνοτουρκική ένταση. Η Τουρκία είναι βέβαιο πως εφαρμόζει, διαχρονικά και σταθερά, μια στρατηγική δημιουργίας τετελεσμένων, επιχειρώντας να μετατρέψει το Αιγαίο σε χώρο διαρκούς διαπραγμάτευσης και αμφισβήτησης. Κάθε υποχώρηση, κάθε καθυστέρηση και κάθε έλλειψη ξεκάθαρης εθνικής στρατηγικής, αξιοποιείται από την Άγκυρα ως πεδίο περαιτέρω διεκδικήσεων.
Η σιωπή, ο φόβος και η παθητικότητα δεν πρόκειται να ανακόψουν την τουρκική επιθετικότητα απέναντι στην Ελλάδα. Αντίθετα, ενισχύουν την αντίληψη ότι η Αθήνα αποφεύγει να ασκήσει πλήρως τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια, καθορισμό ευθειών γραμμών βάσης, πλήρη κατοχύρωση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, καθώς και μια ξεκάθαρη στρατηγική αποτροπής που να μην αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης.
Οι μεμονωμένες κινήσεις, οι ατελείωτες διαπραγματεύσεις χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα και οι συνεχείς υποχωρήσεις σε ζητήματα κυριαρχίας έχουν αποτύχει διαχρονικά, με ευθύνη που βαραίνει συνολικά το πολιτικό σύστημα της μεταπολίτευσης. Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί αμυντικά απέναντι σε μια αναθεωρητική δύναμη που επιδιώκει σταθερά να επιβάλει νέες «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ήρθε η ώρα η χώρα να κατοχυρώσει εμπράκτως τα δικαιώματά της, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, με επίσημους χάρτες, ευθείες γραμμές βάσης, 12 ναυτικά μίλια και πλήρεις οριοθετήσεις. Η εθνική κυριαρχία δεν προστατεύεται με σιωπή και αναμονή, αλλά με σαφείς πράξεις στρατηγικής βούλησης, εθνική συνέπεια και αποφασιστικότητα.
Απέναντι σε αυτή τη διαρκή και πολυεπίπεδη τουρκική πίεση, η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε αποσπασματικές αντιδράσεις ή σε διαχείριση κρίσεων επικοινωνιακού τύπου. Απαιτείται ένα συνολικό εθνικό σχέδιο στρατηγικής θωράκισης, βασισμένο στην πραγματική καταγραφή των δυνατοτήτων, των αδυναμιών και των αναγκών της χώρας σε όλα τα επίπεδα.
Είναι αναγκαία η συγκρότηση ειδικών επιτροπών, οι οποίες θα ερευνήσουν όλες τις περιοχές της Ελλάδας και κάθε κρίσιμη πτυχή της εθνικής ασφάλειας, καταγράφοντας τα πραγματικά σημερινά δεδομένα, τις υπάρχουσες συμβάσεις με εξωτερικούς φορείς, τις δομές διαχείρισης, αλλά και τις ουσιαστικές ανάγκες της χώρας. Η άμυνα και η ασφάλεια δεν περιορίζονται πλέον μόνο στη χερσαία προστασία των συνόρων, αλλά επεκτείνονται στο επίγειο, εναέριο, υπόγειο, διαθαλάσσιο και δορυφορικό πεδίο, όπου απαιτούνται σύγχρονες υποδομές, σαφείς προδιαγραφές λειτουργίας και υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ασφάλειας.
Η εθνική άμυνα οφείλει να βασίζεται σε μια σταθερή και διαχρονική αρχή: ότι η ειρήνη διασφαλίζεται μόνο όταν ένα κράτος είναι απολύτως έτοιμο να υπερασπιστεί την κυριαρχία και τα δικαιώματά του. Η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα και στρατηγική αποτροπή που να γίνεται αντιληπτή από κάθε κατεύθυνση.
Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στην προστασία των συνόρων, τόσο στην ηπειρωτική Ελλάδα όσο και στα νησιά του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Όλες οι κρίσιμες περιοχές οφείλουν να επανδρωθούν με υπερσύγχρονες μονάδες παρακολούθησης και άμεσης παρέμβασης, με ενίσχυση τόσο του ανθρώπινου δυναμικού, όσο και του τεχνολογικού εξοπλισμού. Η αποτροπή στον 21ο αιώνα δε βασίζεται μόνο στον αριθμό των οπλικών συστημάτων, αλλά στην ταχύτητα αντίδρασης, την τεχνολογική υπεροχή, την πληροφορία και τη διαρκή επιχειρησιακή παρουσία.
Το Αιγαίο εν κατακλείδι, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια «γκρίζα ζώνη» αμφισβήτησης, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της εθνικής κυριαρχίας και της γεωπολιτικής σταθερότητας της χώρας. Η ελληνική Πολιτεία οφείλει να περάσει από την εποχή της αδράνειας και της φοβικής διαχείρισης κρίσεων, σε μια νέα εποχή στρατηγικής αποφασιστικότητας, εθνικής αυτοπεποίθησης και ουσιαστικής κατοχύρωσης των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.