Γράφει η Τυρώ
Μήπως το γεγονός ότι μια αρχαία ελληνική πόλη βγαίνει προς πώληση, σας ακούγεται παράξενο; Κι όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει τα τελευταία χρόνια με τη Βαργυλία, η οποία είναι μια πόλη της αρχαίας Καρίας στα Μικρασιατικά παράλια, όπου τα ερείπια, τα τείχη, το θέατρο και η ακρόπολη βρίσκονται μέσα σε μία ιδιωτική έκταση, την οποία οι ιδιοκτήτες της προσπαθούν να πουλήσουν εδώ και χρόνια!
Το θέμα όμως δεν είναι μόνο η Βαργυλία. Σε πολλές περιοχές της σημερινής Τουρκίας, όλες οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις, τα ιερά, οι νεκροπόλεις και τα μνημεία, βρίσκονται σε ιδιωτικά χέρια. Άλλοτε οι ιδιοκτήτες τα κληρονόμησαν, άλλοτε τα αγόρασαν νόμιμα, πριν καν αναγνωριστεί η αρχαιολογική αξία της περιοχής. Αλλά το αποτέλεσμα εξακολουθεί να είναι το ίδιο. Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να χτίσουν, δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τη γη τους, και φυσικά, δεν μπορούν ούτε να προστατεύσουν τα μνημεία από τις λεηλασίες και να προστατευτούν από την αρχαιοκαπηλία. Έτσι λοιπόν, πολλά από αυτά τα ακίνητα καταλήγουν στις αγγελίες πώλησης.
Το πιο εξωφρενικό της υπόθεσης όμως, το βρίσκουμε στην ίδια την αγγελία πώλησης. Στους υποψήφιους αγοραστές προβάλλουν σαν πλεονεκτήματα ένα θαμμένο αμφιθέατρο, τα ερείπια ρωμαϊκών λουτρών και μια βυζαντινή νεκρόπολη, λες και πρόκειται για απλά χαρακτηριστικά ενός ακινήτου. Και φυσικά, πουθενά δε γίνεται λόγος για την ελληνική ταυτότητα της Βαργυλίας. Μια Αρχαία Ελληνική πόλη μετατρέπεται σε εμπορική καταχώρηση, με την Ιστορία της να χάνεται πίσω από τα τετραγωνικά μέτρα και την τιμή πώλησης.
Γιατί όσο οι αρχαίες ελληνικές πόλεις βγαίνουν στις αγγελίες πώλησης, η Αθήνα εξακολουθεί να παρακολουθεί σιωπηλή.
Και φυσικά, δεν περιμένει κανείς από το Ελληνικό κράτος να αγοράσει αρχαιολογικούς χώρους μέσα στην Τουρκία. Όμως, είναι δυνατόν να εμφανίζονται σε διεθνή μέσα ενημέρωσης οι ειδήσεις για την πώληση των αρχαίων Ελληνικών πόλεων και στην Αθήνα να μην ακούγεται σχεδόν τίποτα; Είναι δυνατόν να μην υπάρχει ούτε μια σοβαρή δημόσια παρέμβαση, ούτε μια διεθνής πρωτοβουλία ευαισθητοποίησης και ούτε μια συζήτηση για την τύχη αυτών των μνημείων;
Ακούμε συχνά για την ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Βλέπουμε συνέδρια, εκδηλώσεις, ταξίδια και δηλώσεις. Όταν όμως πρόκειται για τις Ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας, για τα μνημεία που αποτελούν κομμάτι της ιστορίας της Ελληνικότητας και της Παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς μας, ακούμε μόνο την εκκωφαντική σιωπή τους.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία αξιοποιεί ολοένα και περισσότερο την αρχαιολογία ως εργαλείο πολιτικής και εθνικής προβολής. Χρηματοδοτεί ανασκαφές, εντάσσει αρχαίους χώρους στη δική της εθνική αφήγηση και επενδύει συστηματικά στην πολιτιστική της διπλωματία. Η Ελλάδα, αντίθετα, παρακολουθεί αμέτοχη, ακόμα και όταν η είδηση αφορά αρχαίες Ελληνικές πόλεις που καταλήγουν να αντιμετωπίζονται ως απλά ακίνητα προς πώληση.
Το ζήτημα μας εδώ, δεν αφορά το ποιος είναι ιδιοκτήτης. Είναι καθαρά Πολιτιστικό και Ιστορικό θέμα. Είναι θέμα στο να μη σβήσουν τη μνήμη μας. Γιατί όταν μια αρχαία Ελληνική πόλη μετατρέπεται σε αγγελία ακινήτου, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι κάποιοι προσπαθούν να την πουλήσουν. Είναι ότι εκείνοι που έχουν καθήκον να Υπερασπίζονται την πολιτιστική μας κληρονομιά, απλά παρακολουθούν τις εξελίξεις από απόσταση ασφαλείας.
Και ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο ζήτημα να μην είναι οι ιδιώτες στην Τουρκία που προσπαθούν να πουλήσουν αυτές τις εκτάσεις. Το πρόβλημα είναι το γιατί η Ελλάδα, το Υπουργείο Πολιτισμού, οι αρμόδιοι φορείς, οι διπλωματικές υπηρεσίες και όσοι επικαλούνται καθημερινά την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, δεν βρίσκουν ούτε τον χρόνο, αλλά ούτε και την διάθεση να αναδείξουν ένα θέμα που αφορά άμεσα την Ιστορική παρουσία της Ελληνικότητας στη Μικρά Ασία.