Γράφει η Αργυρώ Παναγιωτοπούλου
Πριν από λίγες μέρες και συγκεκριμένα στις 2 Ιουνίου 2026, η νήσος Κάρπαθος κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη λειψυδρία, συμπληρώνοντας τη λίστα με τα νησιά που «πληρώνουν» ακριβά τη χρόνια παθογένεια της έλλειψης στρατηγικής για το τόσο σοβαρό αυτό θέμα. Ένα μήνα πριν, στις 4 Μαΐου 2026, είχε κηρυχθεί επίσης σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για το ίδιο θέμα η νήσος Αστυπάλαια και πλέον ο αριθμός των νησιών που σχηματίζουν «ουρά» για να λάβουν το χαρακτηρισμό «σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης» ολοένα και αυξάνεται.
Το Νοέμβριο του 2025, ήταν η σειρά της Πάτμου και της Λέρου, με τη Σύμη να τις ακολουθεί το Φεβρουάριο του 2026 και την Κέρκυρα, της οποίας η κήρυξη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ήρθε ένα μήνα αργότερα, δηλαδή το Μάρτιο του 2026. Υπήρξαν και περιπτώσεις ενδιάμεσα όπου το ήδη υπάρχον καθεστώς έκτακτης ανάγκης ανανεώθηκε, όπως συνέβη με τους δήμους Ιεράπετρας και Ακτίου – Βόνιτσας.
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης για λειψυδρία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Πελοπόννησο, όπου έγιναν οι δύο πρώτες κηρύξεις το έτος 2023. Είναι εντυπωσιακό ότι μέσα σε ένα μόνο έτος, σημειώθηκε κατακόρυφη αυξητική τάση των περιοχών που τίθενται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, λόγω λειψυδρίας, με το μεγαλύτερο αριθμό αυξήσεων να συγκεντρώνεται στην Περιφέρεια Κρήτης. Σύμφωνα με διάφορες δημοσιογραφικές έρευνες, οι δήμοι με λειψυδρία το 2025 ήταν συνολικά 39. Αξίζει να επισημανθεί, στο σημείο αυτό, ότι από το έτος 2014 έως και το έτος 2022, ο αριθμός των περιοχών της χώρας που κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ήταν σταθερά μηδενικός, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
Η έκρηξη των περιοχών σε έκτακτη ανάγκη λόγω λειψυδρίας, συμπίπτει με το γεγονός ότι περίπου από την ίδια περίοδο και μετά, η κήρυξη δεν γίνεται πλέον από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αλλά από το ΥΠΕΝ (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας) σε συνεργασία με τη ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων) και τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής. Η ΡΑΑΕΥ, μια ανεξάρτητη διοικητική αρχή, ξεκίνησε ως ΡΑΕ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας) στην οποία προστέθηκε με το Νόμο 5037/2023 και η αρμοδιότητα υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης. Σύμφωνα με το καινούργιο πλαίσιο διοίκησης, όταν ο δήμος αντιμετωπίζει έκτακτη ανάγκη για παροχή νερού, έχει τη δυνατότητα να προσπεράσει τα χρονοβόρα γραφειοκρατικά στάδια και να προβεί σε απευθείας αναθέσεις έργων για επίσπευση των διαδικασιών. Είναι αρκετές οι συμπτώσεις που μας κινούν υποψίες ότι όλα μεθοδεύονται προσεκτικά, για να καταλήξουν στις πολυπόθητες για ορισμένους «απευθείας αναθέσεις» που αφήνουν μεγάλα κέρδη στους «γνωστούς αγνώστους».
Ως πιο γρήγορη λύση που προτείνεται για την παροχή νερού σε περίπτωση λειψυδρίας είναι η μόνιμη ή ενοικιαζόμενη αφαλάτωση. Ήδη για την Κάρπαθο έχουν δρομολογηθεί τρεις εγκαταστάσεις μόνιμων αφαλατώσεων με χρηματοδότηση από το ΥΠΕΝ μέσω “fast track” διαδικασιών, ενώ στο νησί θα λειτουργήσει άμεσα και ενοικιαζόμενη αφαλάτωση με την ίδια διαδικασία.
Οι αρμόδιες τοπικές αρχές αναφέρουν για τα νησιά Κάρπαθο και Αστυπάλαια ότι έχουν μείνει με άδεια φράγματα, όταν αυτά στέρεψαν μετά από τέσσερα χρόνια, λόγω παρατεταμένης ανομβρίας. Σε άλλα νησιά, όπως για παράδειγμα στην Άνδρο, οι βροχοπτώσεις του 2025 δεν κάλυψαν την έλλειψη νερού που είχε δημιουργηθεί τα δύο προηγούμενα χρόνια.
Πολλοί επιστήμονες και καθηγητές αναφέρουν, χωρίς περιστροφές, ότι η λειψυδρία που συχνά πλέον τα τελευταία χρόνια απειλεί τις νησιωτικές περιοχές, μοιάζει με χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου.
Παρόλο που επανειλημμένως έχουν ακουστεί φωνές διαμαρτυρίας για τις σοβαρές ελλείψεις στις υποδομές συγκράτησης του νερού, αλλά και παρατεταμένες διαρροές στα παμπάλαια δίκτυα ύδρευσης, κανένα σοβαρό έργο για τη ριζική αντιμετώπιση των βασικών αυτών προβλημάτων δεν έχει ξεκινήσει και φθάνοντας πάντα στην «έκτακτη ανάγκη» καταλήγουν όλοι στην εύκολη, αλλά κοστοβόρα, λύση της αφαλάτωσης.
Το κόστος για την ενοικίαση μονάδων αφαλάτωσης είναι εξαιρετικά υψηλό και ανέρχεται στο ποσό των 150.000 ευρώ ανά πρόταση Δήμου/ΟΤΑ, επαρκεί δε για την κάλυψη μικρών μόνο νησιών. Το κόστος ενοικίασης μονάδας για να καλυφθούν οι ανάγκες υδροδότησης μεγαλύτερων νησιών είναι σχεδόν το διπλάσιο, αγγίζοντας έως και τα 300.000 ευρώ, ποσό στο οποίο πρέπει να προστεθούν και τα έξοδα για άδειες, περιβαλλοντικές μελέτες, μεταφορικά, υποδομές και εγκατάσταση, για τις μηνιαίες δαπάνες λειτουργίας και για τη συντήρηση του συστήματος, μαζί με όλα τα απρόβλεπτα έξοδα που μπορεί να προκύψουν στην πορεία. Η ποσότητα ενέργειας που θα χρειαστεί για την εξαιρετικά ενεργοβόρα διαδικασία της αφαλάτωσης, θα κοστίζει γύρω στις 500.000 ευρώ και μόνο για να υδροδοτηθεί ένα νησί με μέτρια ζήτηση.
Οι ειδικοί προτείνουν ως εναλλακτική λύση την εγκατάσταση αφύγρανσης μονάδων αέρα (Atmospheric Water Generators – AVG), οι οποίες παράγουν νερό απευθείας από την υγρασία του αέρα, είναι ευκολότερες στην εγκατάσταση και οικονομικότερες, εφόσον απαιτούν λιγότερη ενέργεια για τη λειτουργία τους, ειδικά σε περιοχές με υψηλή υγρασία καθώς έτσι μπορούν να εξασφαλίσουν νερό ασφαλέστερα και γρηγορότερα από την αφαλάτωση, προσφέροντας υδατική αυτάρκεια σε νησιά που συνήθως ταλαιπωρούνται από τη λειψυδρία.
Ωστόσο, υπάρχουν επιστημονικές μελέτες στις οποίες αναλύεται η μεγάλη χρησιμότητα των επιφανειακών και υπόγειων υδροφορέων, από τους οποίους μπορεί να αντληθεί νερό υψηλής ποιότητας μέσω ανάλογων διαδικασιών, με πολύ χαμηλό κόστος, λύνοντας οριστικά τα προβλήματα υδατικής επάρκειας σε όλη την επικράτεια. Δυστυχώς όμως, κάποιοι φρόντισαν να σφραγίσουν ποτάμια αρχέγονης ιστορικής προέλευσης, να αποξηράνουν λίμνες πολύτιμης υδροδοτικής και αρδευτικής σημασίας καταστρώνοντας ένα πολύπλοκο σχέδιο τεχνητής μείωσης του νερού σε νησιά και όχι μόνο. Στο παρελθόν, η Κάρπαθος αναφέρεται ως καταπράσινη, πράγμα που θα ήταν αδύνατον χωρίς άφθονο νερό. Δεν είναι τυχαίο πως η πρωτεύουσα και κεντρικό λιμάνι της Καρπάθου φέρει ακόμα και σήμερα την ονομασία «Πηγάδια».
Για ποιον λόγο λοιπόν η ΡΑΑΕΥ παραβλέπει τις επιστημονικές υποδείξεις και επιλέγει να χρησιμοποιήσει μεθόδους αντιμετώπισης λειψυδρίας, όπως η αφαλάτωση, ασύμφορες οικονομικά, αλλά και περιβαλλοντικά επιβλαβείς, λόγω της άλμης που απορρίπτεται και εναποτίθεται στον γύρω χώρο; Σύμφωνα με τις αποφασιστικές αρμοδιότητες που αυτή διαθέτει ως Ρυθμιστική Αρχή στον τομέα των υδάτων, θα μπορούσε να ρυθμίσει σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ μια ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, σε συνδυασμό με όλες τις απαραίτητες υποδομές για τη μεταφορά νερού σε κάθε σημείο της Ελλάδας. Αυτό, δε συμβαίνει και οι πολίτες ζουν συνεχώς τα τελευταία χρόνια με τον εφιάλτη της λειψυδρίας και με το φόβο της αύξησης στην τιμή του νερού.
Είναι επιτακτική ανάγκη να σταματήσει εδώ και τώρα, η καθεστωτική τακτική στέρησης του νερού από τον Άνθρωπο.
Το Νερό είναι θείο δώρο και δόθηκε με αφθονία στον Άνθρωπο από τους Δημιουργούς του πλανήτη. Το μόνο που οφείλει ο άνθρωπος στο Νερό είναι απόλυτος σεβασμός σε κάθε εκδήλωσή του στη γη, όπως ποτάμια, λίμνες, ρυάκια, πηγές, θάλασσες και ωκεανούς, φροντίζοντας προσεκτικά να μην το μολύνει με τον ίδιο τρόπο που φροντίζει τον ίδιο του τον εαυτό.
Το θείο αυτό δώρο είναι το θεμέλιο κάθε μορφής ζωής στον πλανήτη, κανείς δεν το παράγει, άρα κανείς δεν μπορεί να το πουλήσει, αλλά ούτε και να κερδοσκοπήσει μέσω αυτού, με πρόσχημα τη διάθεση και διανομή του, διότι το νερό βρίσκεται παντού, στον αέρα, στη γη, στη θάλασσα και μέσα σε ‘εμάς τους ίδιους.
Η «Ελλήνων Συνέλευσις», έχοντας θέσει στο κέντρο της πολιτικής της τον Άνθρωπο, με τις Αξίες και Αρχές που πρέπει να διέπουν τη ζωή και το βίο του, θέτει ως στόχο και σκοπό να βάλει ένα οριστικό τέλος στο πρόβλημα της λειψυδρίας, φροντίζοντας ώστε να υπάρχει ισορροπημένη κάλυψη και συνεχής παροχή νερού, για όλες τις ανάγκες σε κάθε σημείο της χώρας.
Δέσμευση για την άμεση υλοποίηση του προγράμματος αποτελεί η κατάθεσή του στον Άρειο Πάγο από τον Πολιτικό Φορέα «Ελλήνων Συνέλευσις» και η υλοποίηση αυτή, θα ξεκινήσει όταν όλοι εμείς οι Έλληνες πολίτες αποφασίσουμε ενωμένοι, ως ένα Σώμα, να διοικήσουμε δημοκρατικά την Ιερή μας Πατρίδα.