Γράφει ο Άρης Μέττος
Ζούμε σε μια χώρα όπου τα παράδοξα έχουν γίνει πλέον η καθημερινότητά μας, όμως αυτό που συμβαίνει με την ηλεκτρική ενέργεια, ξεπερνά κάθε όριο λογικής. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, έχει μετατραπεί σε έναν ενεργειακό «γίγαντα» των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, έχοντας εγκαταστήσει πάνω από 18.000 «πράσινα» μεγαβάτ.
Παράγουμε άφθονη, καθαρή και θεωρητικά φθηνή ενέργεια από τον ήλιο και τον άνεμο για πολλές ώρες της ημέρας. Μάλιστα, από το 2024 η χώρα έχει μετατραπεί σε έναν καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ από τις αρχές του 2026 εξάγει περίπου μία τεραβατώρα τον μήνα. Αυτή η επίδοση, μας κατατάσσει στην τέταρτη θέση των μεγαλύτερων καθαρών εξαγωγέων ηλεκτρισμού στην Ευρώπη, πίσω μόνο από παραδοσιακές δυνάμεις όπως η Γαλλία, η Σουηδία, η Ολλανδία και το Βέλγιο.
Στα χαρτιά και στα κυβερνητικά δελτία τύπου, όλο αυτό παρουσιάζεται συστηματικά ως ένας ανεπανάληπτος εθνικός θρίαμβος. Μας μιλούν διαρκώς για την επιτυχημένη ενεργειακή μετάβαση, για τις ώρες της ημέρας που οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά μηδενίζονται και για το πώς η Ελλάδα δεν κρατά πλέον τα σκήπτρα της ακριβοτερης χονδρικής αγοράς στην Ευρώπη, τα οποία διατηρούσε διαχρονικά.
Κάπου εδώ όμως, η εικονική πραγματικότητα των κυβερνητικών αφηγημάτων συγκρούεται βίαια με τη σκληρή πραγματικότητα που αντικρίζει κάθε μήνα ο Έλληνας πολίτης στους λογαριασμούς του ρεύματος. Εδώ ακριβώς, σταματάνε τα καλά νέα της κυβερνητικής προπαγάνδας και αρχίζουν τα εξοργιστικά παράδοξα της καθημερινότητας.
Ενώ η χονδρική τιμή υποχωρεί, λόγω των ΑΠΕ στη λιανική αγορά, ο Έλληνας καταναλωτής συνεχίζει να πληρώνει την κιλοβατώρα ως την τρίτη ακριβότερη σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αν μάλιστα υπολογίσουμε το πραγματικό κόστος σε όρους αγοραστικής δύναμης, το ελληνικό ρεύμα είναι με διαφορά το ακριβότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Green Tank για το 2025 η λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα ήταν υψηλότερη κατά 36,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα (δηλαδή 29,3%) από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε ονομαστικές τιμές. Σε όρους αγοραστικής δύναμης, η ψαλίδα ανοίγει ακόμα πιο προκλητικά, πληρώνουμε 72,6 ευρώ ανά μεγαβατώρα παραπάνω από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, μια τρομακτική απόκλιση της τάξης του 57,8%.
Αναρωτιέται, και έχει απόλυτο δίκιο ο κάθε σκεπτόμενος πολίτης, πώς γίνεται να γεμίσαμε τα βουνά με ανεμογεννήτριες και τους κάμπους με φωτοβολταϊκά, αλλά η τσέπη μας να αδειάζει όλο και πιο γρήγορα; Τι ακριβώς φταίει γιΑ αυτό το χάλι; Σίγουρα δε φταίει ούτε ο ήλιος, ούτε ο άνεμος, ούτε οι ίδιες οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ως τεχνολογία. Φταίει αποκλειστικά και μόνο ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάστηκε και στήθηκε ολόκληρο αυτό το στρεβλό ενεργειακό μοντέλο από τους κυβερνώντες και τους περίφημους ’’ειδήμονες’’ που τους περιβάλλουν.
Το αποτέλεσμα αυτής της πρόχειρης πολιτικής, είναι τουλάχιστον εξοργιστικό. Το φθηνό ελληνικό ρεύμα, που παράγεται τις ώρες της μεγάλης ηλιοφάνειας, φεύγει προς τις γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, σχεδόν δωρεάν εξαιτίας των μηδενικών τιμών.
Οι γείτονές μας έχοντας προνοήσει έγκαιρα και έχοντας αναπτύξει σοβαρά συστήματα αποθήκευσης και μπαταρίες, εισάγουν αυτό το τσάμπα ελληνικό ρεύμα, το αποθηκεύουν με άνεση και το χρησιμοποιούν τις ώρες που οι τιμές ανεβαίνουν. Με απλά λόγια, οι ξένες οικονομίες και οι ξένοι καταναλωτές κερδίζουν και απολαμβάνουν φθηνή ενέργεια χάρη στις ελληνικές υποδομές, την ίδια ώρα που ο Έλληνας καταναλωτής ματώνει οικονομικά για να πληρώσει τις εγχώριες στρεβλώσεις και τα κέρδη των λίγων.
Η έλλειψη σχεδιασμού φέρνει το σύστημα σε κατάρρευση. Έριξαν δισεκατομμύρια στις ΑΠΕ χωρίς δίκτυα και χωρίς αποθήκευση, με αποτέλεσμα σήμερα η καθαρή ενέργεια να πετάγεται στα σκουπίδια επειδή το δίκτυο δεν αντέχει. Παράλληλα, οι μηδενικές τιμές καταστρέφουν τους μικρούς επενδυτές που δεν μπορούν να πληρώσουν τα δάνειά τους. Μονάδες κλείνουν και τα φωτοβολταϊκά περνούν στα χέρια τραπεζών και μεγάλων ομίλων. Η περίφημη “ενεργειακή δημοκρατία” που μας υποσχέθηκαν, έγινε τελικά πεδίο κερδοσκοπίας για λίγους, με μόνιμο θύμα τον απλό πολίτη.
Όλα αυτά τα προβλήματα ήταν πλήρως γνωστά εδώ και χρόνια. Οι σαφείς προειδοποιήσεις των ειδικών υπήρχαν, αλλά η κυβέρνηση προτίμησε συνειδητά να ασκήσει μια πρόχειρη πολιτική βιτρίνας. Ήθελαν απλώς να παρουσιάσουν μεγάλα νούμερα εγκατεστημένης ισχύος στο εξωτερικό, για να εισπράξουν πρόσκαιρα πολιτικά και επικοινωνιακά εύσημα, αδιαφορώντας πλήρως για τις εγχώριες ανάγκες και την έλλειψη μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Αυτό δεν αποτελεί σοβαρή ενεργειακή μετάβαση, αλλά ένα καθαρό επικοινωνιακό πυροτέχνημα που το πληρώνει πανάκριβα ο πολίτης.
Απέναντι σε αυτή την παταγώδη αποτυχία, απαιτείται μια ριζική αλλαγή πλεύσης, μια νέα πολιτική που θα θέτει στο επίκεντρο την εθνική ενεργειακή αυτοδυναμία και την ουσιαστική προστασία του καταναλωτή και της εγχώριας βιομηχανίας. Η ενέργεια δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο ασύδοτης κερδοσκοπίας και υπερεκμετάλλευσης των πόρων.
Πρώτη άμεση προϋπόθεση είναι να σταματήσει η υπερεκμετάλλευση των πόρων ενέργειας για λόγους κερδοσκοπικούς και να γίνει η αναπροσαρμογή του κόστους της ενέργειας σε χαμηλότερες τιμές, ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών βιομηχανικών προϊόντων και να ανακουφιστούν τα νοικοκυριά.
Για να υλοποιηθεί ένας τέτοιος σχεδιασμός η χώρα οφείλει να στραφεί σε εναλλακτικές πράσινες τεχνολογίες υψηλών προδιαγραφών, που προσφέρουν πλήρη ασφάλεια και απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον. Μια από τις τεχνολογίες που μπορεί να εφαρμοστεί είναι η παραγωγή υδρογόνου μέσω ηλεκτρολυτικής διαδικασίας, χρησιμοποιώντας την ηλιακή ενέργεια για την ηλεκτρόλυση. Με τον τρόπο αυτό η πλεονάζουσα ενέργεια που σήμερα χαρίζεται ή πετάγεται, μπορεί να αποθηκευτεί και να αξιοποιηθεί κατάλληλα προς όφελος της κοινωνίας.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να κρίνεται μόνο από τον αριθμό των φωτοβολταϊκών και των ανεμογεννητριών που εγκαθίστανται. Η πραγματική επιτυχία θα φανεί όταν η φθηνή ενέργεια μεταφραστεί σε χαμηλοτερους λογαριασμούς για τους πολίτες, μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα για τις επιχειρήσεις και ουσιαστικό όφελος για την ελληνική οικονομία.