Γράφει η Αργυρώ Παναγιωτοπούλου
Το μεσημέρι της Τρίτης 30/6/2026, ένα σοκαριστικό γεγονός ήρθε να ταράξει τη συνηθισμένη καθημερινότητα των κατοίκων οι οποίοι είδαν με τα μάτια τους να καταρρέει μια τετραόροφη πολυκατοικία στην οδό Αλκμήνης 22 στα Κάτω Πετράλωνα, αφήνοντας στη θέση της άμορφους σωρούς από πέτρες, τούβλα, μπάζα κάθε είδους, απομεινάρια τοίχων και σπασμένα κομμάτια μπαλκονιών.
Την ώρα της κατάρρευσης, ένα πυκνό σύννεφο σκόνης έπνιξε την περιοχή, σύμφωνα με τις μαρτυρίες γειτόνων οι οποίοι υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες του εφιαλτικού αυτού σκηνικού. Πριν καταρρεύσει η πολυκατοικία είχε δώσει αρκετά δείγματα της επίφοβης κατάστασής της, τα οποία είχαν θορυβήσει τους γείτονες, αλλά και τους ίδιους τους ενοίκους της. Ολόκληρο το κτίριο είχε πάρει επικίνδυνη κλίση μετά την κατεδάφιση της διπλανής πολυκατοικίας στον αριθμό 20 της οδού Αλκμήνης, όταν όμως τα πράγματα χειροτέρεψαν, ένοικος της πολυκατοικίας ειδοποίησε γνωστή της πολιτικό μηχανικό η οποία έφθασε επί τόπου, όσο πιο γρήγορα μπορούσε, και διαπιστώνοντας τον άμεσο κίνδυνο, χτύπησε όλα τα κουδούνια ενημερώνοντας τους πάντες ότι έπρεπε να απομακρυνθούν διότι το κτίριο ήταν ετοιμόρροπο.
Θύματα δεν θρηνήσαμε, όμως κόποι, περιουσίες και βιώματα μιας ζωής θάφτηκαν κάτω από ερείπια, καθώς η πολυκατοικία σωριαζόταν στο έδαφος, προκαλώντας φοβερούς τριγμούς και ισχυρούς κραδασμούς σαν να επρόκειτο για σεισμό, σύμφωνα με τις περιγραφές των γειτόνων.
Τα ελάχιστα, αλλά τραγικά, δευτερόλεπτα που χρειάστηκαν για να ισοπεδωθεί η τετραόροφη οικοδομή, ήταν, θεωρώ, αρκετά για να σημαδέψουν για πάντα τις ζωές των ανθρώπων που έμειναν ξαφνικά στον δρόμο, χάνοντας το σπίτι τους, την εστία τους, το καταφύγιό τους, ενδεχομένως μετά την κούραση της ημέρας, χωρίς οι ίδιοι να έχουν φταίξει σε κάτι και χωρίς να έχουν ίσως προλάβει να πάρουν μαζί τους ούτε τα ταυτοποιητικά τους έγγραφα.
Τον απόλυτο αυτό πανικό σπάνια τον συναντά κανείς, ακόμα και σε ταινίες τρόμου και τα ανθρώπινα συναισθήματα που μας κατακλύζουν, όσους συμμεριζόμαστε το δράμα των οικογενειών αυτών που ξεσπιτώθηκαν τόσο βίαια, είναι αρκετά δύσκολο να μπουν σε μια τάξη.
Στην κατάρρευση της τετραόροφης οικοδομής φαίνεται να συνέβαλαν οι εντατικές εργασίες που εκτελούνταν στο διπλανό οικόπεδο προκειμένου να ανεγερθεί μια πενταόροφη πολυκατοικία με υπόγειο, σοφίτα και πιλοτή, μετά την κατεδάφιση του παλαιού κτιρίου, στο νούμερο 20 της οδού Αλκμήνης. Οι άδειες κατεδάφισης και ανέγερσης είχαν εκδοθεί κανονικά και ήταν καθόλα νομότυπες, σύμφωνα με το ισχύον οικοδομικό πλαίσιο. Όπως όμως ανέλυσαν εκ των υστέρων ορισμένοι πολιτικοί μηχανικοί, η οργιώδης έξαρση ανοικοδόμησης που παρατηρείται σήμερα στην πρωτεύουσα, επιβάλλει μια αναθεώρηση, διόρθωση και συμπλήρωση των σημερινών προβλεπόμενων οικοδομικών διαδικασιών.
Οι μέχρι τώρα ισχύοντες κανονισμοί δεν ανταποκρίνονται στην αυξητική οικοδομική δραστηριότητα, αφήνοντας σημαντικά «κενά» στο πλαίσιο οικοδόμησης. Ένα από αυτά τα κενά επέτρεψε να μην τοποθετηθεί αντιστήριξη στην τετραόροφη πολυκατοικία που κατέρρευσε, ενώ η εκσκαφή για τα θεμέλια της διπλανής υπό ανέγερση πολυκατοικίας είχε φθάσει τα 5 μέτρα. Αυτή η έλλειψη αντιστήριξης έκανε πιθανότατα το κτίριο να πάρει κλίση, ώσπου τελικά κατέρρευσε.
Εκτός όμως από την αντιστήριξη, υπήρξε και άλλη αιτία που συνδέεται με την κατάρρευση του κτιρίου. Όπως ανέφερε γείτονας – αυτόπτης μάρτυρας «τα Πετράλωνα εδώ από κάτω έχουν παντού νερά και χώματα. Όπου κάνουν οικοδομές, έχει νερό και κάνουν συνεχή άντληση», προσθέτοντας στη συνέχεια «Είναι σα να χτίζεις στην άμμο ένα σπιτάκι και να σκάψεις δίπλα, δε θα πέσει;» Η παρατήρηση αυτή θα μπορούσε ίσως να εξηγήσει σε μεγάλο βαθμό την ισοπέδωση της πολυκατοικίας στο 22 της οδού Αλκμήνης.
Εξάλλου πριν από λίγο καιρό, πάλι στα Πετράλωνα, ήρθε στο φως μετά από εκσκαφές για έργα αποχέτευσης, η περίτεχνη «Κρήνη Ανταίου», ένα σπήλαιο συλλογής νερού της αρχαιότητας που είχε ξεδιψάσει μεγάλες περιοχές της Αττικής. Η ύπαρξη νερού λοιπόν από τα αρχαία χρόνια στο έδαφος της περιοχής, δεν αμφισβητείται και όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να το θάψουν κάτω από τσιμέντα και σύγχρονες οικοδομές, το νερό πάντα θα κάνει αισθητή την παρουσία του, προδίδοντας όσους επιχειρούν να το κρύψουν.
Παρόλα αυτά, σε μια τέτοια περιοχή, γεμάτη υπόγεια ύδατα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έρχονται στο φως, καμία γεωτεχνική μελέτη δεν προβλέπεται στους κανονισμούς για τις άδειες οικοδομής για μικρά ιδιωτικά κτίσματα, όπως η πολυκατοικία που κατέρρευσε ή η υπό ανέγερση διπλανή της, σα να μην ενδιαφέρει κανέναν η κατάσταση του εδάφους πάνω στο οποίο χτίζονται τα σπίτια μας.
Δεν έχουμε φυσικά τις απαραίτητες γνώσεις για να εκφέρουμε οποιαδήποτε άποψη επί των οικοδομικών ζητημάτων – εξάλλου η υπόθεση έχει ήδη πάρει το δρόμο της δικαιοσύνης, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία – αναρωτιόμαστε όμως, πώς θα μπορέσει η δικαιοσύνη να αποφανθεί με ασφάλεια για τους υπεύθυνους ή τους ενόχους της κατάρρευσης αν ο οικοδομικός κανονισμός στον οποίο βασίστηκε η ανέγερση παρουσιάζει ελλείψεις; Τελικά, ποιος θα αποζημιώσει αυτούς τους ανθρώπους που έχασαν σχεδόν τα πάντα από τη μια στιγμή στην άλλη;
Κανένα οργανωμένο κρατικό ή κοινωνικό σχέδιο προσωρινής, έστω, περίθαλψης δεν είδαμε να υπάρχει και οι Αρχές, αντιδρώντας σπασμωδικά, ως συνήθως, υποσχέθηκαν ένα ελάχιστο χρηματικό ποσό για τις πρώτες ανάγκες των πληγέντων, ενώ οι όποιες προτάσεις για αποφυγή παρόμοιων συμβάντων, γίνονται πάντα εκ των υστέρων και αφού το δυσάρεστο γεγονός έχει ήδη συντελεστεί.
Σήμερα, μέσα σε ένα πυκνό αστικό τοπίο, όπως αυτό της Αττικής, σημειώνεται μια έκρηξη έκδοσης οικοδομικών αδειών, με σημαντική αυξητική τάση το έτος 2026, με πολλά καινούργια κτίρια να εμφανίζονται δίπλα σε παλαιότερες κατασκευές, χωρίς να έχουν ληφθεί υπόψη τα προβλήματα που αυτές θα παρουσιάσουν λόγω παλαιότητος ή λόγω ατελούς πολεοδομικού πλαισίου.
Αυτή η κατασκευαστική μανία ακολουθεί τους τρελούς ρυθμούς ενός καθοδηγούμενου real estate το οποίο στοχεύει αποκλειστικά στην κερδοφορία των πολυεθνικών συμφερόντων.
Το γεγονός της κατάρρευσης μιας ολόκληρης πολυκατοικίας, αναδεικνύει τους κινδύνους που ενδεχομένως διατρέχουμε όλοι, μη γνωρίζοντας επακριβώς ποιες οικοδομικές αυθαιρεσίες έχουν γίνει στο οικοδομικό τετράγωνο όπου βρίσκεται η οικία μας.
Αποδεικνύεται για μια ακόμα φορά, στην πράξη, ότι δε ζούμε σε ένα συντεταγμένο κράτος με κυβέρνηση η οποία να φροντίζει για την ευημερία των πολιτών.
Η άναρχη δόμηση της πρωτεύουσας και όλων σχεδόν των αστικών κέντρων, αφενός προσβάλλει την αισθητική μας και αφετέρου δεν παρέχει την απαραίτητη ασφάλεια της στέγης, όπως επιτάσσει το ανθρώπινο Δίκαιο.
Στην κατάσταση που έχουμε περιέλθει, επιβάλλεται να χαραχθεί εκ νέου ένας πολεοδομικός και χωροταξικός σχεδιασμός, με σοβαρές μελέτες και ακριβείς προβλέψεις, διασφαλίζοντας οικιστικούς χώρους απόλυτης ασφάλειας και σταθερής θεμελίωσης, με σύγχρονα δομικά υλικά αντοχής στο χρόνο και φιλικά προς το περιβάλλον. Η παροχή στέγης είναι ένα στοιχειώδες κοινωνικό αγαθό το οποίο προσφέρεται δωρεάν σε όλους τους ανθρώπους και δεν είναι δυνατόν να γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ελεημοσύνης, ανταλλαγής ή νομικών αναπροσαρμογών στους κανονισμούς μετά από κάθε καταστροφή.
Η στέγασή μας είναι αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο όμως δε θεωρείται αυτονόητο από τις κυβερνήσεις που πέρασαν μέχρι σήμερα από τον τόπο μας. Επομένως, οφείλουμε να το διεκδικήσουμε με τον ορθό και δίκαιο τρόπο, ενωμένοι σε μια σοβαρή νομική εκπροσώπηση της συλλογικότητας των Ελλήνων Πολιτών η οποία έχει ήδη συσταθεί μέσω του Πολιτικού Φορέα «Ελλήνων Συνέλευσις».
Η συμμετοχή μας στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας στα πλαίσια του δικού μας ολικού Δικαίου είναι καθήκον για όλους μας.