Γράφει η Ελένη Νιάρχου
Στο ΣτΕ κατέφυγε ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας, στην Κρήτη, σχετικά με την υπόθεση του μνημείου στον λόφο Παπούρα. Πρόκειται για ένα μνημείο που έχει αναδειχθεί από πρόσφατες ανασκαφές και που το ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) έδωσε “το πράσινο φως” για την τοποθέτηση ραντάρ, που θα εξυπηρετούν τον νέο αερολιμένα της Κρήτης, δίπλα του.
Κατά τη διάρκεια του βίου μας, ο καθένας μας μαθαίνει από τα σφάλματά του (ή και όχι), αλλά πάντα αυτά είναι που τον οδηγούν στις επιλογές που θα κάνει στο σήμερα, για να χτίσει το αύριο. Όλες οι εμπειρίες μας είναι εκεί, μπροστά μας, για να μας θυμίζουν πώς πρέπει να κινηθούμε. Έτσι ακριβώς λειτουργεί κι η ιστορία στο συλλογικό επίπεδο, ώστε να μπορεί η ανθρωπότητα να “πατάει” πάνω στο παρελθόν, ώστε να κάνει το επόμενο δημιουργικό βήμα. Πάντα, όμως, υπάρχουν κάποιοι που θέλουν να μας “κόψουν” αυτή τη σύνδεση με το παρελθόν μας.
Το μνημείο στον λόφο Παπούρα σε υψόμετρο 494 μέτρων, κοντά στο Καστέλι Ηρακλείου, είναι μια μοναδική μινωική κυκλική κατασκευή που ανακαλύφθηκε τον Ιούνιο του 2024 στον χώρο που είχε οριστεί να τοποθετηθούν τα ραντάρ για τον νέο διεθνή αερολιμένα Ηρακλείου. Κατά τη διάρκεια της αυτοψίας των αρχαιολόγων, αποκαλύφθηκε ότι υπήρχαν υπολείμματα μιας μεγάλης, αρχαίας κατασκευής. Οι ανασκαφές ξεκίνησαν αμέσως, όταν και άρχισε να αναδεικνύεται ένα τεράστιο κυκλικό κτίσμα, με διάμετρο στον εξωτερικό του κύκλο τα 48 μέτρα, καθώς και πολλά αγγεία, πάγκοι, σκεύη, αλλά και κόκκαλα ζώων που χρονολογούνται περί τα τέλη του 3.000 π.Χ., δηλαδή στην πρώιμη Μινωική περίοδο. Εικάζεται ότι χρησιμοποιούνταν για δραστηριότητες συνδεδεμένες με την παρατήρηση του ουρανού ή την αστρονομία.
Τα έργα για την εγκατάσταση των ραντάρ στον λόφο Παπούρα, απαιτούσαν τη δημιουργία πλατύσματος, με κατεδάφιση της κορυφής του λόφου κατά 30 μέτρα, κάτι που τώρα, μετά την αποκάλυψη του μνημείου, φυσικά, μοιάζει αδύνατο. Η Δανάη Κοντοπόδη, επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας, μαζί με τους συνεργάτες της, απέδειξε ότι πάντα οι Έλληνες καταφέρνουμε αυτό που για άλλους είναι “ακατόρθωτο”, αφού μέσα σε ένα χρόνο, μπόρεσε να αποκαλυφθεί μία όψη του μνημείου που, πλέον, είναι εμφανής σε όλους. Τέλος Ιουλίου, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ήταν έτοιμος και παρέδωσε στο ΚΑΣ πλήρη μελέτη για τις ανασκαφές.
Παρά το μέγεθος της ανακάλυψης, τον προηγούμενο Αύγουστο το ΚΑΣ αποφάσισε ότι μπορεί να δοθεί άδεια τοποθέτησης των ραντάρ στον αρχαιολογικό χώρο, ως η μόνη τεχνική λύση για τον αερολιμένα. Η άδεια δόθηκε με βάση ένα νέο σχέδιο που είχε κατατεθεί από την τεχνική εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο, χωρίς φυσικά την καταστροφή του λόφου, αυτή τη φορά. Είναι ντροπή για τον τεχνικό κόσμο της χώρας να λέμε ότι υπάρχει μόνο μία τεχνική λύση, η οποία γίνεται μάλιστα η αιτία για την παρεμπόδιση της ανασκαφής, ίσως ακόμα και την καταστροφή, ενός τόσο σημαντικού ευρήματος.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το ΚΑΣ δείχνει μια “εύνοια” στις τεχνικές εταιρίες που αναλαμβάνουν έργα στην Ελλάδα και που, κατά το πέρασμά τους, καταστρέφουν ό,τι αρχαιολογικό συναντούν. Έτσι συνέβη και στην περίπτωση του μετρό της Θεσσαλονίκης, με τις Βυζαντινές αρχαιότητες που βρέθηκαν, κατά τη δημιουργία του μετρό… Τότε, κρίθηκε η μεταφορά των ευρημάτων ως η μόνη τεχνική λύση, για να τελειώσει το έργο στην ώρα του· ένα έργο που δεν τελείωσε στην ώρα του ποτέ και που τελικά κόστισε πολλά περισσότερα χρήματα, σε σχέση με το να έμεναν εκεί τα ευρήματα και να διαμορφωνόταν ο χώρος κατάλληλα, ώστε να μπορέσουν να συνυπάρξουν μετρό και αρχαιότητες. Πάντα υπάρχει η δικαιολογία της μοναδικής τεχνικής λύσης – ενώ υπάρχουν κι άλλες – για να δρομολογήσουμε εργασίες οι οποίες θα “ανοίξουν τον δρόμο” στις κατασκευαστικές εταιρείες και θα “κλείσουν τον δικό μας δρόμο” προς την αποκάλυψη της ιστορίας μας.
Η σχετική μελέτη για την τοποθέτηση των ραντάρ, ορίζει απόσταση μεταξύ μνημείου και ραντάρ τα 100 μέτρα, αλλά στην πραγματικότητα είναι 35, αφού τα 100 μέτρα ορίζονται από το κέντρο του μνημείου μέχρι το κέντρο του ραντάρ και όχι από την εξωτερική περίμετρο του μνημείου, μέχρι τα κιγκλιδώματα του ραντάρ. Μία μελέτη 8 σελίδων που πραγματικά ντροπιάζει την Ελληνικότητα και όσους τελικά παίρνουν αποφάσεις στην Ελλάδα για τα πράγματα που πρέπει να συμβούν.
Για την αναίρεση της απόφασης του ΚΑΣ, σχετικά με την άδεια τοποθέτησης των ραντάρ στον λόφο Παπούρα, δεν έχει αντιδράσει μόνο ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας με την προσφυγή του στο ΣτΕ, αλλά και όλοι οι κάτοικοι της περιοχής, όπως και πολίτες από όλη την Ελλάδα οι οποίοι έχουν υπογράψει προκειμένου να υπάρξει αυτή η αναίρεση, καθώς και ο Σύλλογος Αρχαιολόγων Ελλάδας, που δεν έχει σταματήσει να ενημερώνει τους πάντες για την απαράδεκτη αυτή απόφαση. Άλλωστε, δε θα μπορούσε να μη γίνει αντιληπτό από όλους μας ότι η ανάδειξη του μνημείου αυτού και η μη συνύπαρξή του με την τεχνολογία των ραντάρ είναι μεγάλης σημασίας για το ανθρώπινο γένος, αφού είναι η ίδια η ιστορία μας, αυτή που θα μας δώσει τη γνώση των προγόνων μας, που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη.
Αν αναλογιστούμε ότι ακόμα και σήμερα υπάρχουν θαύματα του παρελθόντος που κατασκεύασαν οι πρόγονοί μας, τα οποία ακόμα δεν έχουμε καταφέρει να αποκωδικοποιήσουμε, θα καταλάβουμε πόσο σημαντική είναι αυτή η γνώση! Μία γνώση που θα μας δώσει το βήμα για μια πραγματική τεχνολογική ανέλιξη και όχι για μια εξέλιξη βασισμένη σε τεχνοτροπίες και τεχνάσματα όσων θέλουν να μας κρατήσουν μακριά από την ιστορία μας. Όσοι δε γνωρίζουμε το παρελθόν μας τόσο, δεν μπορούμε να πορευτούμε σωστά στο παρόν, για να χτίσουμε ένα υπέροχο μέλλον με δημιουργικότητα και ανέλιξη.
Αυτός φυσικά είναι και ο λόγος που κάποιοι φροντίζουν να χάσουμε αυτή τη συνέχεια με το τόσο αξιόλογο παρελθόν μας, αφού όποιος δεν κατέχει τη μνήμη του, δεν έχει συνείδηση του ποιος είναι και έτσι, μπορεί να γίνει “δούλος” στις εντολές άλλων. Το ανθρώπινο γένος, χωρίς τη μνήμη του, που απορρέει μέσα από την ίδια του την ιστορία, είναι σαν ένας άνθρωπος που ξαφνικά, μια μέρα, δεν θυμάται τίποτα από τον προηγούμενο βίο του και δεν ξέρει που να πάει, σε ποιον να μιλήσει, πώς να εξασφαλίσει την διαβίωσή του. Αυτός είναι και ο λόγος που όλα τα μνημεία μας, δηλαδή οι “μνήμες” μας, έχουν καταστραφεί, με διάφορους τρόπους, στο πέρασμα των χρόνων, ώστε να μην μπορούν να μας θυμίζουν ποιοι είμαστε.
Μόνο με μία κυβέρνηση που είναι αμιγώς Ελληνική μπορούμε να διασφαλίσουμε την ανέγερση και ανάδειξη των μνημείων μας και να δείξουμε σε όλο τον πλανήτη ότι όλα είναι εδώ για να μας δείξουν τον δρόμο προς το μέλλον· αυτόν, που θα χαράξουμε με τη γνώση του παρελθόντος. Η Ελλήνων Συνέλευσις, που πρωτοστατεί σε θέματα Ελληνικότητας, έχει ήδη υποδείξει ότι μόνο με μια Ελληνική κυβέρνηση, ένα ισχυρό υπουργείο πολιτισμού και όλο τον κρατικό μηχανισμό να λειτουργεί άψογα, μπορεί κάτι τέτοιο να επιτευχθεί, ώστε να γίνει η Ελλάδα και πάλι, το επίκεντρο του πολιτισμού για όλο τον πλανήτη.
Τα μνημεία ανήκουν στους προγόνους μας, σε εμάς και στους απογόνους μας και θα πρέπει να τα προστατέψουμε, γιατί είναι αυτά που κρατούν αυτή την αλυσίδα ενωμένη.