Γράφει ο Δημήτρης Αλαμπάνος
Πρόσφατα γεγονότα γύρω από τη Bayer, επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ασφάλεια των φυτοφαρμάκων και τη σχέση τους με τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Από τη μία, οι πολύκροτες υποθέσεις για το Roundup και τη Γλυφοσάτη συνεχίζουν να απασχολούν τη διεθνή κοινότητα, ενώ από την άλλη, νέες ουσίες όπως η Flupyradifurone, βρίσκονται ήδη στο μικροσκόπιο επιστημόνων και οργανώσεων.
Ενώ όμως η εταιρία συνεχίζει να πληρώνει δισεκατομμύρια δολάρια σε αποζημιώσεις για το Roundup και τη γλυφοσάτη, που κατηγορήθηκαν για σοβαρές ασθένειες, παράλληλα προωθεί νέες ουσίες, όπως η Flupyradifurone, οι οποίες, αν και παρουσιάζονται από τους επιστήμονες της ίδιας της εταιρίας ως πιο ασφαλείς, ήδη προκαλούν μεγάλες ανησυχίες.
Οι πληροφορίες που έχουν έρθει στο φως, μόνο καθησυχαστικές δεν είναι. Γίνεται λόγος για πιθανές επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των παιδιών, για ουσίες που ενδέχεται να διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, ακόμη και στο έμβρυο, ενώ παράλληλα καταγράφονται επιπτώσεις στις μέλισσες, δηλαδή στον ίδιο τον μηχανισμό που κρατά ζωντανή τη χλωρίδα και τη γεωργία μας.
Ακόμη και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει αναγνωρίσει κινδύνους, παρέχοντας επιστημονικές αξιολογήσεις που δε θα έπρεπε να αγνοηθούν. Παρόλα αυτά, η χρήση αυτών των ουσιών συνεχίζεται κανονικά, σα να μην τρέχει τίποτα.
Εδώ, ακριβώς, εντοπίζεται το πιο ανησυχητικό σημείο: Η ίδια εταιρεία που κατηγορείται ότι παράγει ουσίες οι οποίες ενδέχεται να επιβαρύνουν την υγεία προκαλώντας σοβαρές ασθένειες, είναι ταυτόχρονα εκείνη που διαθέτει και φαρμακευτικά προϊόντα για την αντιμετώπιση ασθενειών. Μια βιομηχανία που φαίνεται να κινείται ανάμεσα στο πρόβλημα και τη λύση, με το τίμημα τελικά, να το πληρώνουν οι άνθρωποι και το περιβάλλον.
Από τη στιγμή που τα προειδοποιητικά σημάδια για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον συσσωρεύονται, το ζήτημα παύει να είναι θεωρητικό. Το πραγματικό ερώτημα είναι για πόσο ακόμη θα συνεχιστεί αυτή η πρακτική, όπου ισχυρές πολυεθνικές εταιρείες χαρακτηρίζουν κάποιες ουσίες ως ασφαλείς, μέχρι η πραγματικότητα να τις διαψεύσει. Κι όταν συμβεί αυτό, θα έχει μεσολαβήσει πολύτιμος χρόνος και θα έχει ήδη καταβληθεί ένα τίμημα που δε θα μπορεί να αναιρεθεί. Τίμημα που θα υπολογίζεται σε χαμένες ανθρώπινες ζωές.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, αναδεικνύεται η ανάγκη για μια διαφορετική φιλοσοφία στη σχέση ανθρώπου και περιβάλλοντος. Μια προσέγγιση που δε θα εξαντλείται σε εκ των υστέρων διαπιστώσεις και αποζημιώσεις, αλλά θα ξεκινά από τον ίδιο τον σεβασμό προς τη φύση και τους φυσικούς της κύκλους.
Έτσι, για παράδειγμα, σύμφωνα με τις προγραμματικές θέσεις της «Ελλήνων Συνέλευσις», η σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά ή επιφανειακά, αλλά οφείλει να επαναπροσδιοριστεί σε ένα συνολικό πλαίσιο αμοιβαιότητας, ισορροπίας και διαρκούς σεβασμού. Η φύση δεν αποτελεί απλώς ένα εξωτερικό πεδίο εκμετάλλευσης ή παρατήρησης, αλλά τον άμεσο χώρο, μέσα στον οποίο ο άνθρωπος ζει, αναπτύσσεται και εξελίσσεται, γεγονός που καθιστά τη σύνδεση μαζί της, θεμελιώδη και αναπόσπαστη.
Σε αυτή τη θεώρηση, η επαφή με το φυσικό περιβάλλον δεν περιορίζεται σε θεωρητικό επίπεδο ή σε περιβαλλοντικές διακηρύξεις, αλλά μετατρέπεται σε καθημερινή πρακτική και στάση ζωής. Ο άνθρωπος καλείται να αναγνωρίσει ότι αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος, στο οποίο κάθε παρέμβαση έχει άμεσες και έμμεσες συνέπειες. Η συνειδητή ευθύνη απέναντι στη φύση, δεν αφορά μόνο την αποφυγή βλαβερών πρακτικών, αλλά και την ενεργή επιλογή τρόπων διαβίωσης που ενισχύουν τη φυσική ισορροπία και δεν την διαταράσσουν.
Μέσα από αυτή τη λογική, η έννοια του σεβασμού προς το περιβάλλον αποκτά ουσιαστικό και όχι συμβολικό περιεχόμενο. Συνδέεται με την κατανόηση των φυσικών κύκλων, την αποδοχή των ορίων της ανθρώπινης παρέμβασης και την αποφυγή πρακτικών που αλλοιώνουν ή επιβαρύνουν το οικοσύστημα. Η καθημερινή ζωή, η διατροφή, η παραγωγή και η κατανάλωση επαναπροσδιορίζονται ως αλληλένδετες λειτουργίες που πρέπει να εναρμονίζονται στην ακρίβεια με τη φύση και όχι να την επιβαρύνουν. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, δίνεται έμφαση σε έναν τρόπο διατροφής που στηρίζεται στους αυθεντικούς καρπούς της γης, απαλλαγμένους από μεταλλαγμένες ή χημικά επιβαρυμένες παρεμβάσεις.
Γιατί τελικά η λύση δε βρίσκεται μόνο σε περισσότερους ελέγχους ή αυστηρότερες εγκρίσεις, αλλά σε μια εκ βαθέων επανατοποθέτηση του ανθρώπου μέσα στο φυσικό του περιβάλλον. Όσο αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, οι συνέπειες είναι καταστροφικές.