Γράφει η Ακεσώ
Μήπως το ΕΣΥ είναι η γάτα του Σρέντιγκερ;
Το παραπάνω εκπληκτικό ερώτημα εύλογα δημιουργεί την απορία του τι σχέση μπορεί να έχουν τα αξιολάτρευτα αιλουροειδή με το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Και όμως, έχουν! Οι αριθμοί που υποδεικνύουν το πόσο πνέει τα λοίσθια η δημόσια υγεία στην Ελλάδα, υπάρχουν, όταν εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα και είναι αποκύημα της φαντασίας των υγειονομικών, όταν ανταποκρίνονται στη ζοφερή πραγματικότητα.
Τρανό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη ανάρτηση ειδικευόμενης παιδιάτρου, στην οποία δήλωσε ότι λόγω «λειψανδρίας», αναγκάστηκε επί συναπτές ημέρες να βρίσκεται σε επιφυλακή για τυχόν κλήση από το νοσοκομείο, χωρίς να είναι βέβαιο αν θα κατάφερνε καν να επιστρέψει στο σπίτι της για να ξεκουραστεί και να φάει. Φυσικά, ο υπουργός Υγείας και ο διοικητής του εν λόγω νοσοκομείου έσπευσαν, αλλόφρονες σχεδόν, να διαψεύσουν τη γιατρό, δηλώνοντας πως όλα τα περιστατικά που είδε ήταν πρώτον προγραμματισμένα και δεύτερον όχι πολλά (διότι με τα μαθηματικά που όλοι έχουμε διδαχθεί, 19 περιστατικά και 4 εισαγωγές ισοδυναμούν με 1), ενώ η γιατρός πληρώθηκε για όλες τις επιπλέον ώρες που χρειάστηκε να εργαστεί.
«Ε, και;», θα σκεφτεί κάποιος. «Δουλειά της δεν είναι; Όλοι κουραζόμαστε στη δουλειά μας, αλλά δεν το κάνουμε θέμα». Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έχει δύο σκέλη: Ναι, θα έπρεπε όλοι οι εργαζόμενοι να το κάνουν θέμα, σε ό,τι αφορά τις ολοένα και χειρότερες εργασιακές συνθήκες. Και ναι, η συγκεκριμένη γιατρός, με την ανάρτησή της, έδωσε ένα μόνο μικρό δείγμα της γενικευμένης αθλιότητας που διέπει το ΕΣΥ και αποδέκτες της οποίας γίνονται τόσο οι επαγγελματίες υγείας, όσο και οι ασθενείς. Γιατροί και νοσηλευτές όλων των βαθμίδων καλούνται να ανταπεξέλθουν στον τεράστιο όγκο ασθενών που περνά καθημερινά τις πόρτες των νοσοκομείων και των κέντρων υγείας, με τα όποια πενιχρά μέσα διαθέτουν, ενώ η δαμόκλειος σπάθη της λύσης σύμβασης εργασίας, κρέμεται σε αρκετές περιπτώσεις πάνω από το κεφάλι τους.
Γίνονται αποδέκτες εκτρωματικής φύσεως νόμων, μισθολογικών περικοπών, εξαντλητικών – ψυχικά και σωματικά – ωραρίων εργασίας και ίσως, ίσως, αν υπάρχει όρεξη, ενός πεντάλεπτου χειροκροτήματος στα μπαλκόνια εν μέσω καραντίνας, και των κροκοδείλιων δακρύων κατά την ανακοίνωση των κρουσμάτων. Το όλο σκηνικό θυμίζει ίσως μια βασιλική αυλή, όπου τον βασιλιά και ψυχαγωγούμενο αποτελούν τα διοικητικά όργανα, ενώ τον αρλεκίνο και ψυχαγωγό αποτελούν οι επαγγελματίες υγείας οι οποίοι υφίστανται πάσης μορφής κακοποίηση με την ελπίδα ο βασιλιάς να τους χαρίσει τη ζωή.
Παρόλα αυτά, υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας και στους περισσότερους κλάδους: Το εργασιακό λάθος ενός γιατρού, ενός νοσηλευτή, ενός τραυματιοφορέα, μπορεί να στοιχίσει τη ζωή ενός ή περισσότερων ανθρώπων, και αυτό συχνά δε σχετίζεται με την εμπειρία και την ικανότητα, μέσω της αυξανόμενης εξάντλησης, της αϋπνίας και της ψυχολογικής πίεσης, καθώς τα αντανακλαστικά φθίνουν και οδηγούν στο γνωστό ιατρικό λάθος (malpractice), το οποίο μπορεί στην καλύτερη να σημαίνει μια μήνυση και πειθαρχικά συμβούλια, αλλά στη χειρότερη, μπορεί να ισοδυναμεί με απώλεια ζωής και ποινικές συνέπειες. Ακόμα και εκτός πλαισίου εργασίας όμως, τα πολλαπλά ατυχήματα, είτε εργατικά είτε τροχαία, στα οποία έχουν κατά καιρούς εμπλακεί εργαζόμενοι στο χώρο της υγείας λόγω εξάντλησης, έπειτα από εξωφρενικά ωράρια, είναι ενδεικτικά του ότι κάθε εργαζόμενος, μηδενός εξαιρουμένου, αντιμετωπίζεται πια σα μηχανή.
Και αν ακόμα αναρωτιέστε ποιας μεριάς οι αναρτήσεις άπτονται της πραγματικότητας (δηλαδή οι ουτοπικές, τροποποιημένες αναρτήσεις κυβερνητικών εκπροσώπων που δεν έχουν ουδεμία σχέση με τον τομέα τον οποίο θεωρητικά διαχειρίζονται, ή των εργαζομένων που βιώνουν καθημερινά το Γολγοθά ενός συστήματος σε μηχανική υποστήριξη), μια επίσκεψη σε οποιαδήποτε δημόσια δομή υγείας και μια ολιγόλεπτη συνομιλία με έναν εργαζόμενο, θα σας καλύψει πλήρως: η κυβέρνηση σπρώχνει πολύ βολικά κάτω από το χαλί την αξίωση ότι η δημόσια και δωρεάν υγεία είναι ένα αγαθό στο οποίο έχουν δικαίωμα όλοι, και αντιμετωπίζει πάσα έλλειψη με κλείσιμο και συγχωνεύσεις δομών, ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα), τροποποίηση ωραρίων εργασίας – σε βαθμό οριακά απάνθρωπο – και γενικότερα, με μια πλήρη αδιαφορία για τις παραπαίουσες δομές και τις βάρβαρες συνθήκες. Βασίζεται στις δωρεές από ιδιώτες για να καλυφθούν, ως ένα βαθμό, οι ανάγκες σε υλικά και εξοπλισμό και μετά, αναρωτιέται ξεδιάντροπα γιατί ο «άσωτος υιός» μεταναστεύει στο εξωτερικό με την ελπίδα η εργασία του τουλάχιστον να έχει κάποιο κοινωνικό και οικονομικό αντίκρισμα.
Από όλα τα παραπάνω, γίνεται για ακόμη μια φορά ξεκάθαρο ότι οι κυβερνήσεις αδιαφορούν πλήρως για την ευημερία των πολιτών, και για την κάλυψη στοιχειωδών αναγκών όπως η υγεία. Όταν το σύστημα υγείας αντιμετωπίζεται σαν καπέλο ταχυδακτυλουργού, μέσα από το οποίο θα βγουν, ως δια μαγείας, αρκετοί εργαζόμενοι, νέες δομές και αρκετός υλικός εξοπλισμός για τη σωστή λειτουργία του «συστήματος», αλλά οι υπεύθυνοι δεν παλεύουν ενεργά για να πετύχει το κόλπο, είναι σίγουρο ότι δε θα πετύχει. Όταν δε γίνεται αντιληπτό ότι η υπερεργασία υπό αντίξοες συνθήκες, όχι μόνο δε βελτιώνει την απόδοση, αλλά τη μειώνει δραματικά, τα λάθη πολλαπλασιάζονται, οι εργαζόμενοι εξαντλούνται και η κατάρρευση του οικοδομήματος φαντάζει τότε μονόδρομος.