Γράφει η Τυρώ
Η Μονεμβασιά, η αιώνια και ακλόνητη Γαλάζια Πόλη της Λακωνίας, σήμερα απειλείται όχι από τα φυσικά φαινόμενα, αλλά από την ασυδοσία των ανθρώπων που υποτίθεται ότι προστατεύουν την πολιτιστική μας κληρονομιά. Το τελεφερίκ που υποτίθεται ότι θα συνέδεε την Κάτω με την Άνω Πόλη του Κάστρου, εμφανίζεται ως ένα έργο προσβασιμότητας για ηλικιωμένους και άτομα με κινητικά προβλήματα, αλλά κάτω από αυτή την πρόφαση, κρύβεται μια ιστορία αδιαφάνειας, παραλείψεων και κακής διαχείρισης δημόσιων πόρων, η οποία δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά τον κανόνα σε όλα τα μεγάλα έργα της χώρας μας.
Η ιστορία του έργου ξεκινάει το 2021, όταν το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε την πρόθεση του για την εγκατάσταση τελεφερίκ στο Κάστρο της Μονεμβασιάς. Το 2023, το έργο αυτό εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης, με προϋπολογισμό περίπου 6,8 εκατομμύρια ευρώ, περιλαμβάνοντας τον σταθμό των 130 τ.μ. και τις συνοδευτικές εγκαταστάσεις. Η αρχική εκτίμηση προέβλεπε την ολοκλήρωση του έργου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, με την υπόσχεση ότι η Μονεμβασιά θα γινόταν προσβάσιμη, χωρίς να θίγεται η πολιτιστική της ταυτότητα.
Το 2025 όμως, οι εργασίες σταμάτησαν προσωρινά, λόγω προσφυγών των κατοίκων και περιβαλλοντικών φορέων, που αμφισβήτησαν τη νομιμότητα των περιβαλλοντικών μελετών και την επάρκεια των εγκρίσεων για την κατασκευή του τελεφερίκ σε ένα μνημείο παγκόσμιας σημασίας. Το 2026 όμως, το ΣτΕ έκρινε ότι οι μελέτες ήταν επαρκείς και άναψε το πράσινο φως για τη συνέχιση των εργασιών, αλλά η δημόσια πρόσβαση στις γεωτεχνικές μελέτες και τις οικοδομικές άδειες που απαιτούνται για την ασφάλεια του έργου, έχει παραμείνει ανύπαρκτη. Βαριά εκσκαφικά μηχανήματα εργάζονται πάνω στον βράχο, χωρίς δημοσιευμένες μελέτες σταθερότητας, χωρίς να γνωρίζουμε αν οι κραδασμοί απειλούν τους γύρω βράχους ή ακόμα και το ίδιο το μνημείο.
Επίσης, δεν υπάρχει δημόσια πληροφορία ότι έχει εκδοθεί Ολοκληρωμένη Οικοδομική Άδεια για τον σταθμό των 130 τ.μ. και τις συμπληρωματικές εγκαταστάσεις, ενώ το έργο προχωρά σχεδόν στα ΤΥΦΛΑ, στηριζόμενο σε γενικές περιβαλλοντικές μελέτες, που δεν καλύπτουν τους τεχνικούς και περιβαλλοντικούς κινδύνους. Οι πολίτες παρακολουθούν αμήχανοι, αδυνατώντας να ελέγξουν τη νομιμότητα και την ασφάλεια ενός έργου το οποίο επηρεάζει άμεσα την πολιτιστική κληρονομιά και την ασφάλειά τους.
Το χειρότερο; Το φαινόμενο της αδιαφάνειας, που δεν είναι μεμονωμένο. Η ίδια ασυδοσία παρατηρείται σε όλα τα μεγάλα έργα της χώρας μας: από τον ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι τον σιδηρόδρομο στα Τέμπη, από τα αντιπλημμυρικά έργα στη Μάνδρα που απέτυχαν να προστατεύσουν ανθρώπινες ζωές, μέχρι τις πυρκαγιές και τις καταστροφές δρόμων που προκάλεσαν αυτά τα ίδια τα έργα. Οι πολίτες έχουν ήδη πληρώσει και συνεχίζουν να πληρώνουν, βλέποντας τα έργα να καταρρέουν, επειδή κανείς από τους υπεύθυνους δε σεβάστηκε τη φύση. Τα ποτάμια αλλάζουν πορεία, τα ρέματα τσιμεντοποιούνται και στενεύουν, ενώ τα χρήματα χάνονται στη λήθη και την κατάχρηση. Στο τέλος, οι πολίτες πληρώνουν το τίμημα της αμέλειας και της κακοδιαχείρισης.
Η Μονεμβασιά, λοιπόν, απειλείται, όχι από την κλιματική αλλαγή ή τα φυσικά φαινόμενα, αλλά από την ίδια την κρατική ασυδοσία. Οι αποφάσεις λαμβάνονται πίσω από τις κλειστές πόρτες, χωρίς οι πολίτες να έχουν πρόσβαση στις απαιτούμενες άδειες, και οι εργασίες συνεχίζονται, παρά τις σαφείς παραλείψεις. Η προστασία του μνημείου και της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι υποδεέστερη από την ταχύτητα και την προβολή του έργου, όπως συμβαίνει σε δεκάδες άλλα έργα όπου τα χρήματα ξοδεύονται χωρίς έλεγχο και η Αδιαφάνεια γίνεται ο Κανόνας.
Η εικόνα που μένει τώρα, είναι ξεκάθαρη. Ένα ιστορικό μνημείο που παραδίδεται σε αμφιλεγόμενες πρακτικές, χωρίς να υπάρχει δημόσιος έλεγχος, με εργασίες που κινδυνεύουν να αλλοιώσουν τη φυσική και πολιτιστική του ταυτότητα. Το τελεφερίκ της Μονεμβασιάς δεν είναι παρά μια μικρογραφία της γενικευμένης Αδιαφάνειας και Κακής διαχείρισης Δημόσιων έργων στην Ελλάδα, όπου βλέπουμε την υπεύθυνη διαχείριση να υποχωρεί μπροστά στην ταχύτητα, την προβολή και την κατάχρηση χρημάτων. Και ενώ οι καθυστερήσεις αυξάνονται και τα χρήματα εξαφανίζονται, η δημόσια κριτική παραμένει και ίσως είναι ο μοναδικός φραγμός απέναντι σε αυτή την ασυδοσία.
Η Μονεμβασιά μας θυμίζει με οδυνηρό τρόπο ότι όταν η αδιαφάνεια κυριαρχεί, η πολιτιστική κληρονομιά, η ασφάλεια των πολιτών και η εμπιστοσύνη στο δημόσιο συμφέρον, θυσιάζονται στην κατάχρηση χρημάτων και στη συνειδητή αμέλεια των υπευθύνων. Το έργο αυτό είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της Γενικευμένης Αδιαφάνειας και Ασυδοσίας που μαστίζει κάθε δημόσιο έργο στη χώρα μας, από δρόμους που καταρρέουν, ποτάμια που τους αλλάζουν πορεία, μέχρι τα έργα που δε σεβάστηκαν κανέναν και τίποτα. Όλοι οι πολίτες οφείλουν να δουν το τελεφερίκ της Μονεμβασιάς όχι ως έργο ανάπτυξης, αλλά ως σύμβολο ενός συστήματος που αγνοεί νόμους, πολίτες και πολιτιστική κληρονομιά, αφήνοντας πίσω μόνο παραλείψεις, αδιαφάνεια και καταστροφή.
Στο τέλος, οι άνθρωποι δε ζητούν τίποτα περισσότερο από μια Πολιτεία που να θεμελιώνεται σε διαχρονικές αξίες, όπως η λογική, η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η αλήθεια και η αρμονία, με πυξίδα την αυτογνωσία. Μόνο όταν οι πολιτικές και τα έργα υπηρετούν ουσιαστικά αυτές τις αρχές, μπορεί να υπάρξει ένα πραγματικά βιώσιμο και ανθρώπινο μέλλον. Με βάση όλα τα παραπάνω, η ανάγκη για μια Πολιτεία που να υπηρετεί τον άνθρωπο και τη φύση μέσα από αξίες, αρχές και διαφάνεια, δεν είναι απλώς επιθυμία, αλλά αναγκαιότητα και αποτυπώνεται ξεκάθαρα στις προγραμματικές δηλώσεις του πολιτικού φορέα της Ελλήνων Συνέλευσις, όπως σφραγίστηκαν και κατατέθηκαν στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, με αριθμό πρωτοκόλλου 6199/4-9-2015, όπου ο τρόπος και τα προγράμματα διακυβέρνησης της πατρίδας μας θεμελιώνονται πάνω στο πρωτόκολλο Αξιών και Αρχών της Ελλήνων Πολιτείας.