Γράφει ο Δημήτρης Αλαμπάνος
Το Ισραήλ εξαπέλυσε προς το Ιράν «μια από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ιστορία», δήλωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ισραήλ κατέστρεψε ένα μεγάλο μέρος του βαλλιστικού οπλοστασίου του Ιράν. Ο Νετανιάχου, μετά από αυτή του τη δήλωση, κάλεσε τον ιρανικό λαό να εξεγερθεί ενάντια στο «κακοποιό και καταπιεστικό καθεστώς».
Η εικόνα που παρουσιάζει ο Νετανιάχου προς τα έξω ως ηγέτης μιας αποφασιστικής και δυναμικής Ισραηλινής κυβέρνησης, συγκρούεται με την πραγματικότητα εντός της ίδιας της χώρας του. Πάνω από το 70% των Ισραηλινών επιθυμεί την παραίτησή του, εξαιτίας των πρακτικών του, που θεωρούνται επικίνδυνες για την ίδια την ασφάλεια των πολιτών. Η προσπάθειά του για δικαστική μεταρρύθμιση, με την οποία ουσιαστικά επεδίωκε τον περιορισμό των εξουσιών της Δικαιοσύνης, απορρίφθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο, ενώ η κοινωνία αντέδρασε με μαζικές διαδηλώσεις που για μήνες παρέλυσαν τη χώρα.
Μέσα σε αυτό το κλίμα εσωτερικής δυσαρέσκειας, η μετάθεση της πολιτικής έντασης στο εξωτερικό και δη στον ίδιο τον εχθρό, μοιάζει τουλάχιστον επικίνδυνη. Το να πυροδοτείται μια διεθνής σύγκρουση με ανυπολόγιστο ανθρώπινο κόστος, την ώρα που η κοινωνία βράζει, είναι πράξη όχι ηγεσίας, αλλά πανικού και πολιτικής εκτροπής.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο Νετανιάχου. Αυτό που βιώνουμε παγκοσμίως, είναι η αναπαραγωγή επιθετικών πολιτικών μεταξύ κρατών, οι οποίες μεταφράζονται σε λουτρά αίματος, θέτοντας την ανθρωπότητα σε μόνιμο κίνδυνο. Οι κυβερνήσεις μοιάζουν να λειτουργούν ανεξάρτητα από τις ανάγκες και τις βουλήσεις των ίδιων των λαών που (υποτίθεται πως) εκπροσωπούν. Η αμοιβαία εξόντωση μεταξύ των πολιτών δύο λαών, που δεν έχουν τίποτα ουσιαστικά να χωρίσουν, είναι η τραγική κατάληξη ενός παιχνιδιού εξουσίας, στρατηγικής και ελέγχου.
Είναι πια φανερό πως πολλές κυβερνήσεις σήμερα υφίστανται τα παραπάνω, όχι επειδή οι πολίτες τους τις εξουσιοδότησαν συνειδητά και με ισότιμους όρους, αλλά λόγω της μεταβίβασης δύναμης, είτε μέσα από νοθευμένες εκλογικές διαδικασίες (όπως έχουν κατά καιρούς αποκαλύψει ακόμη και πρώην πράκτορες της CIA) είτε μέσω θεοκρατικών καθεστώτων και ολοκληρωτικών δομών εξουσίας.
Αυτή η εξουσιαστική ανισορροπία, αυτό το ρήγμα ανάμεσα στην πολιτεία και τον πολίτη, δεν έχει καμία σχέση με τον ρόλο που οφείλει να έχει μια πραγματική πολιτεία: να διασφαλίζει, να προστατεύει, να υπηρετεί. Αντίθετα, πρόκειται για μηχανισμούς απόσπασης της δύναμης των ανθρώπων. Όχι με σεβασμό και καθαρά δημοκρατικές διαδικασίες, αλλά με χειραγώγηση και φόβο.
Η λύση δεν μπορεί να έρθει παρά μόνο μέσα από τη συνειδητοποίηση ότι η εξουσία πρέπει να επιστραφεί εκεί όπου ανήκει, δηλαδή στους πολίτες. Μόνον έτσι μπορούν να δημιουργηθούν ανθρωποκεντρικές πολιτείες, όπου η πολιτική δε θα είναι όπλο ενάντια στον άνθρωπο, αλλά εργαλείο για την ευημερία του. Είναι κοινή η επιθυμία των ανθρώπων, είτε ζουν στο Ισραήλ, είτε στο Ιράν, είτε στην Ελλάδα, είτε σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη: Ειρήνη, δικαιοσύνη, αφθονία και ευδαιμονία. Καμία κυβέρνηση όμως στη σημερινή της μορφή δεν μπορεί να το εκφράσει αυτό πραγματικά. Βασική προϋπόθεση για να συμβεί αυτό, είναι η ισοπολιτεία.
“Ισοπολιτεία” σημαίνει ισοδυναμία και ελευθερία. Είναι οι μηχανισμοί που εγγυώνται την ίση μεταχείριση από την πολιτεία προς κάθε πολίτη, την αμοιβαιότητα των σχέσεων πολίτη-πολιτείας, και την απόλυτη απαγόρευση επιβολής σε μικρότερες ή πιο αδύναμες πολιτείες. Η αληθινή πολιτεία σέβεται αυτή την αρχή, χωρίς εξαιρέσεις.
Όταν μια πολιτεία διαθέτει αριθμητική, στρατιωτική, παιδευτική ή οργανωτική υπεροχή έναντι μιας άλλης και παρόλα αυτά επιλέγει να της επιβληθεί, να την καταπιέσει ή να την καταστρέψει, τότε, όχι μόνο αναιρεί το αξιακό της υπόβαθρο, αλλά αυτοαναιρείται συνολικά ως πολιτεία και μετατρέπεται σε αποστατική δύναμη. Το μέγεθος ή η δύναμη μιας πολιτείας, δεν της προσδίδει το δικαίωμα να κυριαρχήσει πάνω σε άλλες.
Αντιθέτως, το κύρος της κρίνεται ακριβώς στη στάση της απέναντι στους λιγότερο ισχυρούς. Δεν έχει σημασία τι έχει ή δεν έχει καταφέρει η άλλη μικρότερη πολιτεία. Δεν την χτυπάς, δεν τη συντρίβεις, δεν την φοβίζεις! Γιατί αυτό που παράγεται τότε, είναι ένας κύκλος αιώνιας εχθρότητας. Οι άνθρωποι που υπέστησαν αυτή την ανισότητα και την επιβολή, θα σε μισούν και θα σε πολεμούν. Θα ψάχνουν διαρκώς ευκαιρίες να σε υπονομεύσουν, δημιουργώντας μια αλυσίδα αντιδράσεων, βίας και νέας αποστασίας. Έτσι όμως δεν δημιουργούνται πολιτείες, αλλά στρατόπεδα. Δεν γεννιέται ειρήνη, αλλά μια διαρκής σύγκρουση. Φθόνος στην θέση της Αφθονίας. Και η πολιτική μετατρέπεται από φορέα αξιών και αρχών, σε μηχανισμό επιβολής και μίσους.
Αν δεν αναλάβουμε εμείς οι άνθρωποι τις ζωές μας, τότε η ίδια η έννοια του ανθρώπου κινδυνεύει να εξαλειφθεί μέσα σε έναν κόσμο που κυβερνάται όχι από αξίες, αλλά από συμφέροντα. Γιατί όταν η ανθρώπινη βούληση παραιτείται, το κενό εξουσίας δεν μένει ποτέ ακάλυπτο. Έρχεται να το καταλάβει η επιβολή, η βία κι ο φόβος. Η πολιτική μετατρέπεται από εργαλείο ευημερίας σε εργαλείο κυριαρχίας.
Όταν ο πολίτης παύει να είναι δημιουργός, τότε γίνεται εύκολα διαχειριζόμενος. Κι όταν η κοινωνία σιωπά, γίνεται συνεργός στην ίδια της την υποδούλωση.