Γράφει Η Ελένη Νιάρχου
Την προηγούμενη εβδομάδα, μέσα σε ένα 24ωρο, σημειώθηκαν πέντε περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων, φαινόμενο που συμβαίνει όλο και πιο συχνά. Είναι πραγματικά λυπηρό να βλέπουμε τέτοια φαινόμενα να πολλαπλασιάζονται, ειδικά όταν αφορούν παιδιά και εφήβους, που αποτελούν το μέλλον της χώρας μας. Οι ηλικίες μεταξύ 10 – 18, όχι μόνο δε ζουν σε ένα ασφαλές περιβάλλον μέσα από το οποίο θα εκπαιδευτούν, ώστε να είναι οι αυριανοί συνειδητοποιημένοι πολίτες, αλλά μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον γεμάτο βία που είτε την προκαλούν οι ίδιοι είτε γίνονται αποδέκτες αυτής. Η έλλειψη παιδείας σε συνδυασμό με το περιβάλλον στο οποίο ζει και μεγαλώνει ένα παιδί, είναι οι αιτίες αυτών των συμπεριφορών.
Όταν ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο, είμαστε απλώς μωρά που χρειαζόμαστε τους γονείς μας να μας φροντίσουν, μέχρι να σταθούμε στα πόδια μας και να μπορέσουμε να διαχειριστούμε τις βασικές μας ανάγκες, όπως: φαγητό, ύπνο, μπάνιο κλπ. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, μαθαίνουμε πώς να μιλάμε, πώς να φερόμαστε, καθώς και τα όρια που πρέπει να έχουμε, ώστε να μπορέσουμε να συνυπάρξουμε στο οικογενειακό και κοινωνικό μας περιβάλλον. Αυτή είναι η παιδεία που λαμβάνουμε από τους γονείς μας. Αργότερα, η παιδεία ενός παιδιού προέρχεται και από άλλες πηγές εκτός της οικογένειας, όπως το σχολείο, οι δραστηριότητες ή τα χόμπι του, το φιλικό, αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, τα ΜΜΕ, αλλά και το διαδίκτυο που στις μέρες μας, αποτελεί το μεγαλύτερο ποσοστό ενασχόλησης ενός παιδιού. Ουσιαστικά, η παιδεία ενός παιδιού προέρχεται από τα πάντα που υπάρχουν γύρω του.
Το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά, επηρεάζει άμεσα τον τρόπο που αντιλαμβάνονται τα πράγματα και φυσικά, και τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τον εαυτό τους. Ένα παιδί που δεν έχει όλα τα δεδομένα για το πώς λειτουργεί και κινείται ο κόσμος γύρω του, καθημερινά επαναπροσδιορίζει την άποψή του για την ζωή και για το πώς πρέπει να λειτουργεί, συλλέγοντας όλες τις πληροφορίες που του δίνονται, από όλες τις πηγές που υπάρχουν γύρω του.
Τώρα λοιπόν, που διαμορφώνει την άποψή του, τώρα είναι που βομβαρδίζεται με πληροφορίες που σχετίζονται με την ευκολία, το γρήγορο χρήμα, την έλλειψη αισθητικής, τη βία, την εξουσία, την μοναχικότητα, την ανασφάλεια, τον πόνο, την αρρώστια, τον φόβο. Δε θα μπορούσε άλλωστε να εισπράττει κάτι άλλο, αφού είναι αυτά που όλοι μας βιώνουμε στην κοινωνία που ζούμε. Είναι πραγματικά λυπηρό, αλλά το έχουμε όλοι διαπιστώσει, ότι ζούμε σε μία εποχή που η διαφθορά, η ανηθικότητα και η ατιμωρησία κατέχουν υψηλή θέση στην πολιτεία μας και ο άνθρωπος έχει πέσει σε τέτοια κατάπτωση που δεν έχει προηγούμενο.
Ωστόσο, για ένα παιδί που δεν έχει γνωρίσει κάτι πέραν αυτού που βιώνει, λαμβάνει τα γεγονότα ως δεδομένα, ακόμα και ως πρότυπα. Οι γονείς αδυνατούν να δείξουν κάτι πέραν αυτού, αφού ο χρόνος που περνούν μαζί τους είναι δυσανάλογος των ερεθισμάτων που έχουν από τον περίγυρό τους. Φυσικά, ακόμα και αν είχαν τον χρόνο που χρειάζονταν, θα ήταν δύσκολο να δώσουν στα παιδιά τους την κατάλληλη παιδεία, αφού και οι ίδιοι είναι κομμάτι της ίδια κοινωνίας που δεν έχει εκπαιδεύσει τους πολίτες της για να είναι γονείς. Άλλωστε όλοι εμείς είμαστε αυτοί που επιλέξαμε ή που επιτρέψαμε να δημιουργηθεί αυτό το περιβάλλον στο οποίο διαβιώνουμε εμείς και τα παιδιά μας. Άρα λοιπόν, όλο αυτό το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν τα ανήλικα παιδιά, ειδικά όταν συνδυάζεται με ασυλλόγιστη χρήση του διαδικτύου, έκθεση σε βίαιες ταινίες ή μουσική που προβάλλει επιθετικά πρότυπα, μπορούμε να καταλάβουμε τι χαρακτήρα θα διαμορφώσουν. Όταν όλα αυτά συνυπάρχουν με αίσθηση ατιμωρησίας ή έλλειψη ορίων, μπορούν να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο που διευκολύνει την εξοικείωση με την επιθετικότητα και την υιοθέτηση προβληματικών συμπεριφορών.
Με αυτά τα δεδομένα, η συμπεριφορά των παιδιών στις μέρες μας θα ήταν οξύμωρο να είναι άλλη από επιθετική ή υποτακτική, αλλά κυρίως άβουλη και γεμάτη σκόρπια συναισθήματα που του μπερδεύουν το μυαλό.
Ως άνθρωποι, είμαστε δημιουργημένοι για να έρθουμε σε αυτόν τον κόσμο και να μπορέσουμε να δώσουμε τα μέγιστα μέσα από την φαντασία και τη δημιουργικότητά μας. Να ασχοληθούμε με κάτι που θα μπορέσει να είναι χρήσιμο στην κοινωνία που βιώνουμε, ώστε να εισπράξουμε πίσω τη χαρά και την ευχαρίστηση μέσα από την χρηματική ή την κοινωνική μας αναγνώριση. Να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα και μεγαλώνοντας, να αποκτήσουμε γνώση που θα είναι χρήσιμη και σε εμάς και στην πολιτεία μας. Αυτό είναι κάτι που μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την παιδεία που μας παρέχει η πολιτεία μας, από όποια πηγή και αν προέρχεται αυτή, οικογένεια, σχολείο, κοινωνικός περίγυρος.
Όταν υπάρχει έλλειψη παιδείας, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να καταλάβει ποιος πραγματικά είναι, τι θέλει να κάνει, πού μπορεί να φτάσει. Δεν του δίνονται οι πληροφορίες που χρειάζεται, ώστε να μπορέσει να προσδιοριστεί, ως μέλος της κοινωνίας στην οποία ανήκει, ώστε να καταλάβει και να αντιληφθεί το μεγαλείο της συλλογικότητας. Ένα παιδί γίνεται ένα άβουλο πλάσμα, ένα αντικείμενο εκμετάλλευσης, γιατί δεν έχει το σθένος να υποστηρίξει τον εαυτό του, αφού κανείς δεν το βοήθησε να τον βρει. Εναλλακτικά, μέσα από την προσπάθειά του να αντιληφθεί ποιος είναι, μπορεί να στραφεί σε συμπεριφορές που θα τον κάνουν να βιώσει την “αναγνωρισιμότητα” προκαλώντας πόνο σε συνομήλικούς του, αφού είναι το μόνο που έχει μάθει να κάνει, μέσα από τις πληροφορίες που καθημερινά λαμβάνει. Με αυτόν τον τρόπο, καταλήγουμε στη βία μεταξύ συνομηλίκων, ανήλικων παιδιών, είτε ως θύτες, είτε ως θύματα.
Το πώς πρέπει να πορεύεται ένας άνθρωπος και το πώς πρέπει να μεγαλώνει ένα παιδί, ώστε να μπορεί στο μέλλον να αποτελεί ένα υγιές κύτταρο της κοινωνίας, είναι πράγματα που έχουν αποδειχθεί μέσα από την πορεία του ανθρώπου στην ιστορία του πλανήτη. Μας έχει αποδειχθεί ότι όσες φορές η πολιτεία παρείχε ουσιαστική παιδεία, τα επιτεύγματα της ανθρωπότητας και οι συνθήκες διαβίωσης ήταν καταπληκτικές. Τρανταχτό δείγμα, η πολιτιστική μας κληρονομιά που απλόχερα έδωσαν οι πρόγονοί μας σε ολόκληρο τον πλανήτη, σε μία εποχή που οι αξίες και αρχές ήταν κομμάτι της παιδείας των ανηλίκων στις πολιτείες στην Ελλάδα.
Σε αυτές τις αξίες και αρχές θα πρέπει να επιστρέψουμε. Εκτός του ότι θα πρέπει να ψάξουμε βαθιά μέσα μας να βρούμε αυτά τα σημεία που μας προσδιορίζουν ως ανθρώπους, θα πρέπει να μελετήσουμε όλοι το Ελλάνιο Αξιακό Σύστημα το οποίο έχει αποτυπώσει στην ακρίβεια ο Αρτέμης Σώρρας, ώστε να θέσουμε και πάλι τις βάσεις που θα μας οδηγήσουν στο να καταλάβουμε ποιοι είμαστε, τι θέλουμε, πώς πρέπει να κινούμαστε. Μόνο μέσα από τη γνώση θα μπορέσουμε να λειτουργήσουμε με λογική και θα σταματήσουμε να λειτουργούμε άναρχα, βίαια, επιθετικά ή υποτακτικά, επηρεαζόμενοι από πράγματα που είναι απέναντι στη φυσιολογία μας και μας κάνουν να λειτουργούμε χωρίς νόηση.