Γράφει η Αργυρώ Παναγιωτοπούλου
Σοβαρά και έντονα ερωτήματα έχει προκαλέσει η διαδρομή των 577 δις ευρώ, τα οποία δόθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, αναλογικά, προς όλα τα κράτη – μέλη, με σκοπό να αντιμετωπιστούν τα δυσάρεστα αποτελέσματα από την οικονομική κρίση που είχε επιφέρει η πρόσφατη πανδημία του Covid-19. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) έχει ξεκινήσει διεξοδική έρευνα για τη διαφάνεια των διαδικασιών που ακολουθήθηκαν και ποιοι φορείς ήταν τελικά οι αποδέκτες των κονδυλίων. Η έρευνα αυτή, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη, διεξάγεται για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στα πλαίσια της χρηστής διοίκησης που οφείλει να διέπει κάθε δραστηριότητά της.
Το νέο μοντέλο χρηματοδότησης, το οποίο υιοθετήθηκε από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) αποσύνδεσε τη ροή της χρηματοδότησης από τις δαπάνες που είχαν όντως πραγματοποιηθεί και συνάρτησε τις εκταμιεύσεις από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό με καινοφανή κριτήρια, όπως η εκπλήρωση συγκεκριμένων οροσήμων και στόχων, αρκετά ασαφή όμως, ώστε να προκαλέσουν τη σχολαστική εξέταση του ΕΕΣ για τη διαφανή πορεία της χρηματοδότησης μέχρι τον τελικό προορισμό της.
Ωστόσο, το βασικό και καυτό ερώτημα που προκύπτει παραμένει προς το παρόν αναπάντητο: Μήπως πήραν λάθος κατεύθυνση τα 577 δις ευρώ που προορίζονταν για τη στήριξη της κοινωνίας και την ομαλή επαναφορά της στην κανονικότητα, μετά την πανδημία; Οι Έλληνες πολίτες – διότι μόνο για τη χώρα στην οποία ζούμε μπορούμε να είμαστε βέβαιοι – δεν είδαν καμία απολύτως ενίσχυση σε οικονομικό επίπεδο και τα δημόσια συστήματα υγείας εξακολουθούν να παραμένουν στην ίδια άθλια κατάσταση που ήταν και πριν την πανδημία, χωρίς ορατή προοπτική βελτίωσης. Απέναντι στα ρεαλιστικά βιώματά μας, τα οποία δεν αμφισβητούνται, διαγράφεται το θολό τοπίο μιας πραγματικότητας που μας γεννά υποψίες. Τα τεράστια ποσά του ΜΑΑ φαίνεται μάλλον να πήραν τον γνωστό τους δρόμο για τις “φαρδιές τσέπες” των λίγων και ισχυρών, κυρίως των μεγάλων επιχειρήσεων για τα συνηθισμένα έργα, βιτρίνες εντυπωσιασμού, τα οποία όμως, καθόλου δεν αγγίζουν τη δύσκολη καθημερινότητά μας.
Η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η σωστή διαχείριση των χρημάτων, ζητήματα τα οποία κυρίως απασχολούν την έρευνα του ΕΕΣ, στηρίζονται στις δύο βασικές αρχές: της ιχνηλασιμότητας και της διαφάνειας. Η ιχνηλασιμότητα επιτρέπει την παρακολούθηση της κίνησης του κάθε ευρώ από τη στιγμή που αυτό θα εκταμιεύεται, καθώς και με ποια κριτήρια δίνεται. Η τήρηση της αρχής αυτής, διασφαλίζει ταυτόχρονα και τη διαφάνεια, εφόσον είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ακριβώς για ποια αιτία δόθηκαν τα χρήματα, από ποιούς ενδιάμεσους σταθμούς πέρασαν, αν έφτασαν στον προορισμό τους και αν όντως κάλυψαν την ανάγκη για την οποία προορίζονταν.
Φαίνεται όμως ότι οι δύο αυτές αρχές, παρέμειναν απλά στο επίπεδο της θεωρίας και ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκαν στην πράξη, διαφορετικά δε θα αποτελούσαν σήμερα αντικείμενο εξέτασης από το ΕΕΣ.
Σε αυτό το σημείο, χρειάζεται να εξετάσουμε επίσης και το ρόλο που έπαιξαν τα κράτη – μέλη σχετικά με τη διαχείριση των αντίστοιχων κονδυλίων που έλαβαν. Το κάθε κράτος – μέλος έχει μεν τη δυνατότητα να καταστρώσει και να υλοποιήσει το δικό του σχεδιασμό για τη διάθεση των χρημάτων σε εθνικό επίπεδο, είναι όμως υποχρεωμένο να προασπίζει παράλληλα τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ μέσω θεσμοθετημένων συστημάτων ελέγχου. Το δικό μας κράτος πάντως, μάλλον δεν έπραξε ούτε το ένα ούτε το άλλο⸱ όσο για τις άλλες χώρες, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε.
Μέσα σε όλη την επικράτεια της ΕΕ, υπάρχουν παρόμοια συστήματα για τον εντοπισμό και την αποτροπή της απάτης, της διαφθοράς και της αποφυγής έντονων συγκρούσεων, λόγω οικονομικών συμφερόντων.
Πρακτικά, τίποτα από όλα αυτά δεν εφαρμόστηκε αποτελεσματικά, με την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιτρέπει στους κόλπους της τη λειτουργία ενός Μηχανισμού όπως ο ΜΑΑ, ο οποίος φρόντιζε να μην αφήνει ίχνη στο πέρασμά του, θολώνοντας το τοπίο στη σχέση πληρωμών και πραγματικών εξόδων και αψηφώντας έτσι τις θεωρητικές βασικές αρχές της ιχνηλασιμότητας και της διαφάνειας. Ποιος ελέγχει πραγματικά τα δρομολόγια του χρήματος; Ποιος μπορεί να παρέμβει και να σταματήσει την όποια παρέκκλιση, αν η διαδρομή δεν είναι ορατή σε όλα τα σημεία της;
Το γενικό συμπέρασμα από όλα αυτά, είναι ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν λειτουργούν σε καμία περίπτωση με την αυστηρότητα που τους επιβάλλει το θεσμικό τους καθήκον. Όλα αυτά που βλέπουμε να συμβαίνουν, η εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στους θεσμούς έχει κλονιστεί σοβαρά και παρόλες τις προσπάθειες των θεσμικών ευρωπαϊκών κι εγχώριων οργάνων να την ξανακερδίσουν, έχουν θέσει τα πάντα πλέον υπό αμφισβήτηση.
Η δημοσίευση της έκθεσης ελέγχου του ΕΕΣ σχετικά με τις διαφανείς διαδικασίες του ΜΑΑ αναμένεται την άνοιξη του 2026, μαζί με τις απαντήσεις που θα περιέχει για τα κρίσιμα ερωτήματα που έχουν τεθεί. Μέχρι τότε, τα πάντα θα παραμένουν μετέωρα και η δυσπιστία μας, θα αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο.
Συνοψίζοντας, θα πούμε συμπερασματικά, ότι τα χρήματα όντως υπήρχαν και η ανάγκη για την οποία εκταμιεύθηκαν, ήταν πραγματική. Οι σκιές αρχίζουν να εμφανίζονται, όταν αυτά τα χρήματα πήραν το δρόμο για τους τελικούς αποδέκτες τους και επειδή η κοινωνία δε στηρίχθηκε, στο σύνολό της. Οι δε τελικοί αποδέκτες, δεν έχουν ακόμα εντοπιστεί, αλλά υποθέτουμε με ασφάλεια ότι μάλλον τα ποσά πήραν την άγουσα για τα μεγάλα συμφέροντα, με τη διαφάνεια και τον έλεγχο να αναζητούνται ακόμα, μέχρι να εξαντληθεί εντελώς η υπομονή μας.
Η ανάγκη για μια πλήρη εξυγίανση της χώρας μας και των διοικητικών δομών της, είναι όσο ποτέ άλλοτε επιτακτική.
Ο μοναδικός πολιτικός Φορέας ο οποίος μπορεί να εγγυηθεί την τάχιστη και αποτελεσματική αναβάθμιση της Πατρίδας μας, επαναφέροντάς την στη θέση που της αξίζει, είναι η “Ελλήνων Συνέλευσις”, η οποία έχει δεσμευτεί με την κατάθεση του ολοκληρωμένου προγράμματός της στον Άρειο Πάγο για την άμεση εκτέλεσή του, αμέσως μετά την ανάληψη της Διακυβέρνησης της χώρας από τους ίδιους τους πολίτες της, μέσω των εκπροσώπων τους.
Στη συνέχεια, θα συσταθεί κοινοβουλευτική ομάδα για να μελετήσει και να προτείνει διορθωτικές παρεμβάσεις στο Σύνταγμα, οι οποίες θα εξασφαλίζουν πλήρως τον Έλληνα Πολίτη.
Μέσω του Συντάγματος, θα καθιερωθεί η Ελλήνων Πολιτεία, η οποία θα βασίζεται στα Ελλάνια Πρωτόκολλα, με κεντρικό άξονα τις Αξίες, τις Αρχές και τους Πολιτειακούς Νόμους.
Θα διεξαχθεί διαχειριστικός οικονομικός έλεγχος σε βάθος και σε όλους τους τομείς, όπως αμοιβές, συμβάσεις, αναθέσεις δημοσίων έργων κ.α., ώστε να φωτιστεί κάθε σκοτεινή πλευρά χρηματοδότησης και να αποδοθούν οι ανάλογες ευθύνες και φυσικά, οι αντίστοιχες προβλεπόμενες ποινές.
Η εξυγίανση του διοικητικού και οικονομικού τοπίου θα γίνει με ταχύτατες διαδικασίες και οι Ελληνες Πολίτες, θα ξαναβρούν τους αρχικούς ρυθμούς ζωής και βίου, όπως επιτάσσει το Δίκαιο της ανθρώπινης φυσιολογίας τους.