Γράφει ο Δημήτρης Αλαμπάνος
Λίγες μόλις ημέρες μετά τον κατάπλου της νέας φρεγάτας τύπου Belharra «Κίμων» στον ναύσταθμο της Σαλαμίνας, τέσσερα στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού, ένας αξιωματικός και τρεις υπαξιωματικοί, υπέβαλαν αιτήσεις παραίτησης, προκαλώντας έντονο προβληματισμό τόσο στη στρατιωτική ηγεσία όσο και στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Οι παραιτήσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, ωστόσο έρχονται να προστεθούν σε ένα ήδη ανησυχητικό κύμα αποχωρήσεων στελεχών από το Πολεμικό Ναυτικό.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μόνο εντός του 2025 έχουν καταγραφεί 276 παραιτήσεις, αριθμός αυξημένος σε σχέση με τις 224 του 2024. Το φαινόμενο αγγίζει όλες τις βαθμίδες, με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση να εντοπίζεται στους υπαξιωματικούς και στα κατώτερα στελέχη, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι αποχωρούν εκπαιδευμένα στελέχη με εξειδίκευση σε σύγχρονα και υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα.
Η αντίδραση της ηγεσίας του Πολεμικού Ναυτικού υπήρξε έντονη, καθώς τα συγκεκριμένα στελέχη είχαν συμμετάσχει στην εκπαίδευση και στη διαδικασία ένταξης της φρεγάτας «Κίμων» στον ελληνικό στόλο. Σύμφωνα με πληροφορίες, η αιφνίδια απόφασή τους να αποχωρήσουν, δημιουργεί επιχειρησιακά και οργανωτικά κενά, τα οποία δεν μπορούν να καλυφθούν άμεσα, χωρίς κόστος σε χρόνο και χρήμα.
Παρότι η έλευση της φρεγάτας τύπου Belharra θεωρείται στρατηγικής σημασίας και ενισχύει αποφασιστικά τις δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού, οι παραιτήσεις στελεχών σκιάζουν τη συνολική εικόνα της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας και προκαλούν ερωτήματα για την πληρότητα του ανθρώπινου δυναμικού που καλείται να στηρίξει τον εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η αποχώρηση τεσσάρων στελεχών από τη φρεγάτα «Κίμων» δεν είναι τυχαίο περιστατικό, ούτε μεμονωμένο γεγονός. Είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα ενός συστήματος που εδώ και χρόνια απαξιώνει τους στρατιωτικούς, τόσο οικονομικά, όσο και θεσμικά. Ο νέος νόμος Δένδια όχι μόνο δεν έρχεται να ανακόψει αυτή την πορεία, αλλά αντιθέτως επιταχύνει τη φυγή στελεχών, παγώνοντας τη βαθμολογική εξέλιξη και υποβαθμίζοντας περαιτέρω το μισθολογικό καθεστώς αξιωματικών και υπαξιωματικών. Οι Ένοπλες Δυνάμεις δε μειώνονται απλώς σε αριθμό στελεχών. Χάνουν συσσωρευμένη εμπειρία και τεχνογνωσία υψηλού επιπέδου. Κυρίως όμως, χάνεται η αξιοπιστία ενός θεσμού που στηρίζεται στο υψηλό φρόνημα και στη γνώση.
Το γεγονός μάλιστα ότι δύο από τα τέσσερα στελέχη της φρεγάτας «Κίμων» εξασφάλισαν άμεσα εργασία σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέσω ΑΣΕΠ, αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα δυσπιστίας. Όταν ο στρατιωτικός, με χρόνια εκπαίδευσης και επιχειρησιακής εμπειρίας, βρίσκει μεγαλύτερη ασφάλεια, καλύτερες αποδοχές και προοπτική εξέλιξης εκτός Ενόπλων Δυνάμεων, τότε το πρόβλημα δεν είναι ατομικό. Είναι βαθιά θεσμικό.
Το αποτέλεσμα είναι πλέον ορατό: η χώρα επενδύει δισεκατομμύρια σε υπερσύγχρονα εξοπλιστικά προγράμματα, φρεγάτες, drones, προηγμένα οπλικά συστήματα, αλλά αδυνατεί ή αρνείται να επενδύσει ουσιαστικά στους ανθρώπους που καλούνται να τα χειριστούν. Η αποτρεπτική ισχύς όμως δεν μετριέται σε τόνους μετάλλου, ούτε σε τεχνικά χαρακτηριστικά. Μετριέται στην ικανότητα, στο φρόνημα και στην εμπειρία του ανθρώπινου δυναμικού.
Η ευθύνη εδώ είναι σαφής και δεν μπορεί να μετακυλίεται. Βαραίνει την κυβέρνηση συνολικά και κυρίως το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Σε μια περίοδο όπου ο αμυντικός προϋπολογισμός κινείται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, οι στρατιωτικοί συνεχίζουν να πληρώνουν το τίμημα δεκαπέντε ετών διαρκών κρίσεων: περικοπές, απώλειες εισοδήματος, καθηλωμένους μισθούς και αβέβαιη επαγγελματική προοπτική.
Χρήματα όμως φαίνεται πως υπάρχουν! Αυτό αποδεικνύεται από τις συνεχείς αγορές ακριβών εξοπλιστικών συστημάτων. Το ζήτημα όμως είναι πώς διατίθενται αυτά τα χρήματα και ποιες προτεραιότητες ισχύουν! Όταν το έμψυχο δυναμικό αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον κόστος και όχι ως η καρδιά της εθνικής άμυνας, τότε το σύστημα υπονομεύει τον ίδιο του τον εαυτό. Χωρίς άμεση αναθεώρηση των διατάξεων που πλήττουν τη μισθολογική και βαθμολογική εξέλιξη των στελεχών, το κύμα παραιτήσεων, όχι μόνο δε θα ανακοπεί, αλλά θα ενταθεί.
Το πιο ανησυχητικό όμως είναι το στρατηγικό αδιέξοδο που διαμορφώνεται. Η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί με ακριβά, υπερσύγχρονα οπλικά συστήματα, αλλά χωρίς το απαραίτητο προσωπικό για να τα επανδρώσει και να τα αξιοποιήσει. Ένα τέτοιο σενάριο, δεν υπονομεύει μόνο την αμυντική ετοιμότητα· πλήττει ευθέως την αξιοπιστία της πολιτικής ηγεσίας απέναντι στους πολίτες, καθώς η αποτρεπτική ισχύς της χώρας θα παραμείνει μια ωραία διατύπωση στα χαρτιά.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Πολιτεία αντιλαμβάνεται εγκαίρως ότι η άμυνα μιας χώρας δ διασφαλίζεται μόνο με εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά με στρατηγικό σχεδιασμό που θέτει τον άνθρωπο στο επίκεντρο. Η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων οφείλει να είναι ολιστική. Να αφορά και τους τρεις κλάδους: Στρατό Ξηράς, Ναυτικό και Αεροπορία, όχι μόνο σε επίπεδο εξοπλισμών, αλλά και σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού.
Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στα σύνορα της χώρας, τόσο στην ηπειρωτική Ελλάδα όσο και στο νησιωτικό σύμπλεγμα. Η τεχνολογία επιτήρησης και άμεσης παρέμβασης δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς επαρκή στελέχωση, χωρίς ανθρώπους που γνωρίζουν το αντικείμενο και έχουν το ηθικό και την ικανότητα να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της αποστολής τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ουσιαστική μισθολογική, ασφαλιστική και συνταξιοδοτική κατοχύρωση των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, δεν αποτελεί παροχή, αλλά υποχρέωση της Πολιτείας. Μόνο έτσι μπορούν οι στρατιωτικοί να εκτελούν απερίσπαστοι το καθήκον τους προς την πατρίδα. Η ποιοτική εκπαίδευση, σε συνδυασμό με την αναβάθμιση των υποδομών και των εγκαταστάσεων των Ενόπλων Δυνάμεων, αποτελεί βασικό πυλώνα μιας σοβαρής αμυντικής πολιτικής.
Πολιτικές προσεγγίσεις που κινούνται σε αυτή τη λογική, όπως αυτές που διατυπώνονται με σαφήνεια στο πρόγραμμα της Ελλήνων Συνέλευσις, αντιμετωπίζουν την άμυνα ως ενιαίο σύστημα ανθρώπων, γνώσης και εθνικής στρατηγικής. Γιατί χωρίς ανθρώπους, η ισχύς μένει στα χαρτιά και η αποτροπή παραμένει ρητορική χωρίς αντίκρισμα.