Γράφει η Ακεσώ
«Φρέσκα, βιολογικά και… καρκινογόνα». Αυτή, τουλάχιστον, θα έπρεπε να είναι η περιγραφή των προς πώληση φρούτων και λαχανικών, έτσι ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει τι μπαίνει στο τραπέζι του. Φυσικά, κίνδυνο δε διατρέχουν μόνο οι αγοραστές‧ οι καλλιεργητές βρίσκονται σε δεινότερη μοίρα, αφού σύμφωνα με έρευνα την οποία διεξήγαγαν γαλλικά και περουβιανά ινστιτούτα, γηγενείς και αγροτικοί πληθυσμοί, εκτίθενται ταυτόχρονα σε δώδεκα (!) διαφορετικές ουσίες, σε συγκεντρώσεις αρκετά υψηλές για να εγείρουν ανησυχίες. Αν και οι ουσίες οι οποίες μελετήθηκαν, δε συμπεριλαμβάνονται στις επιβεβαιωμένα καρκινογόνες, έγινε φανερό ότι στις σε μεγαλύτερο βαθμό εκτιθέμενες περιοχές, ο κίνδυνος καρκινογένεσης αυξανόταν ως και 150%.
Αναμφίβολα, η προσβολή μιας καλλιέργειας από οποιονδήποτε (έμβιο και μη) παράγοντα που επιδρά αρνητικά, μπορεί να ισοδυναμεί με οικονομική καταστροφή για τον παραγωγό και για όσους βιοπορίζονται από αυτήν. Δίκαια, λοιπόν, δημιουργείται η ανάγκη προστασίας της με χημικά μέσα, με το όποιο τίμημα δηλαδή, ουσίες που αν και παρουσιάζονται ως ασφαλείς και με ελάχιστες περιβαλλοντικές και υγειονομικές συνέπειες, δεν αποτελούν τίποτα άλλο πέρα από μια υγειονομική ωρολογιακή βόμβα.
Παράλληλα, η ομολογουμένως καθησυχαστική για το γενικό πληθυσμό αντιμετώπισή τους από τις υγειονομικές αρχές, ως χρήσιμες και διόλου βλαβερές για τον άνθρωπο και το περιβάλλον, όχι μόνο υποδεικνύει μια παντελή αδιαφορία για την υγεία παραγωγών και καταναλωτών, αλλά μάλλον παραπέμπει στη νηπιακή λογική της μη – ύπαρξης ενός αντικειμένου, αν δεν βρίσκεται στο άμεσο οπτικό πεδίο του νηπίου.
Το γεγονός ότι η θανατηφόρος δράση των φυτοφαρμάκων δε γίνεται άμεσα φανερή – όπως λ.χ. στην περίπτωση του παραθείου και γενικότερα των οργανοφωσφορικών – δε συνεπάγεται ότι δεν αυξάνουν τη θνησιμότητα σε βάθος χρόνου. Εξάλλου, η διαδικασία της καρκινογένεσης είναι τόσο πολύπλοκη και απαιτεί, συνήθως, τόσο χρόνο, που συχνά μέχρι να αντιληφθεί κάποιος ποιο ήταν το πιθανότερο αίτιο που την προκάλεσε, μπορεί ήδη να έχει επέλθει θάνατος. Φυσικά σε αυτήν, όπως και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, τα μέτρα είναι απολογιστικά και ποτέ προληπτικά‧ υπάρχει πάντα μέριμνα για την καταγραφή των περιστατικών καρκινογένεσης και των θανάτων, αλλά κανείς δεν εστιάζει στην αναχαίτιση το φαινομένου (ειδικά εφόσον έχουν ήδη βρεθεί τα εξιλαστήρια θύματα, που εν προκειμένω τα αποτελούν τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα και οι εργαζόμενοι στον τομέα της παραγωγής).
Πάντως, παρά το γεγονός ότι ο υγειονομικός αντίκτυπος δεν μπορεί πια να αγνοηθεί, η ρίψη τοξικών ουσιών και αποβλήτων στο περιβάλλον, συνεχίζεται κατά κόρον. Υδροβιότοποι καταστρέφονται, η ατμόσφαιρα τοξικοποιείται σε σημείο που η διαβίωση χωρίς κάποιον τύπο προστατευτικού φίλτρου, φαντάζει αδύνατη, ενώ η γη απορροφά όλο και μεγαλύτερες ποσότητες χημικών, τις οποίες δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να αφομοιώσει. Και όλα αυτά, ενώ οικολογικές συνθήκες υπογράφονται και οργανισμοί και βιομηχανίες επαίρονται για την «πράσινη οικονομία», την ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος και του ανθρώπου.
‘Όταν τα υγειονομικά όρια, τα οποία θεωρητικά έχουν τεθεί με σκοπό την ελαχιστοποίηση τουλάχιστον της ζημιάς που επιφέρουν τέτοιες ουσίες, θυσιάζονται τόσο εύκολα στο βωμό του χρήματος, δεν μπορεί κανείς παρά να σκεφτεί ότι η μόνη του χρησιμότητα σε αυτή την κατάσταση, είναι ο ρόλος του ζώου εργαστηρίου και η μόνη του ελευθερία, μεταφράζεται σε σπασμωδικές κινήσεις μέσα στο κλουβί του, έως ότου μάθει να υπομένει αδιαμαρτύρητα το επώδυνο ερέθισμα.
Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι η ανεξέλεγκτη χρήση φυτοφαρμάκων στον αγροτικό τομέα, τείνει να καθιερωθεί ως πρακτική, με τις άμεσες και έμμεσες συνέπειες να γίνονται ολοένα και πιο φανερές. Δεδομένου ότι οι αποφάσεις για εμάς λαμβάνονται χωρίς εμάς, η ανάγκη να σταματήσουμε την προοδευτική καταστροφή του περιβάλλοντος, ίσως τώρα φαντάζει επιτακτικότερη από ποτέ. Αν και η εύρεση εναλλακτικών, φιλικότερων προς το περιβάλλον και εξίσου αποτελεσματικών ουσιών είναι ιδιαίτερα σημαντική, είναι απαραίτητο να κινητοποιηθούν και οι άμεσοι αποδέκτες των βλαβερών συνεπειών τους.
Αν οι ίδιοι οι αγρότες και οι καταναλωτές δεν μποϊκοτάρουν συνειδητά τη χρήση φυτοφαρμάκων – και δε διεκδικήσουν το δικαίωμά τους στην πραγματικά υγιεινή διατροφή και τη διαβίωση σε ένα μη – τοξικό περιβάλλον, αλλά ούτε και καταδικάζουν τη γενικότερη κατάχρηση εξουσίας – που διέπει όσους προωθούν τα φυτοφάρμακα, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι σε βάθος χρόνου, μαζί με τα ζιζάνια και τα έντομα, θα εκλείψει κάθε μορφή ζωής και έτσι, δε θα υπάρχει κάποιος να καταναλώσει τα προϊόντα που θεωρητικά προσπαθούμε να προστατέψουμε.