Γράφει η Τυρώ
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 το Αιγαίο είναι πεδίο έντασης! Οι τουρκικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου δεν είναι τυχαίες, αλλά ούτε και περιστασιακές. Από τις καθημερινές πτήσεις των τουρκικών μαχητικών στο FIR Αθηνών, μέχρι τις υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά, η Ελλάδα βρίσκεται διαρκώς σε μία επαγρύπνηση, αλλά χωρίς να επιβάλει την κυριαρχία της. Το 2025, και πιο συγκεκριμένα στις 12 Δεκεμβρίου, τέσσερα τουρκικά F-16 εισήλθαν ξανά στον ελληνικό εναέριο χώρο, κινούμενα στην περιοχή του κεντρικού Αιγαίου, ανάμεσα στην Άνδρο και τη Χίο. Τα ελληνικά μαχητικά αναγκάστηκαν να απογειωθούν άμεσα για αναγνώριση και αναχαίτιση, καθώς τουλάχιστον δύο από τα τουρκικά αεροσκάφη ήταν οπλισμένα, γεγονός που αύξησε κατακόρυφα τον κίνδυνο για τους πιλότους και το κόστος που επιβαρύνει ολόκληρη τη χώρα.
Ας δούμε όμως το φαινόμενο μέσα από ένα ιστορικό πλαίσιο, γιατί η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σοκαριστική! Το 2002 καταγράφηκαν 2.762 «Παραβάσεις κανόνων εναέριας κυκλοφορίας (ΚΕΚ)», 3.240 παραβιάσεις του Εθνικού Εναερίου Χώρου (δηλαδή υπέρβαση 10 ναυτικών μιλίων), 285 υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά, 1.062 σχηματισμοί οπλισμένων αεροσκαφών και 1.017 εμπλοκές μεταξύ ελληνικών και τουρκικών αεροσκαφών. Το 2003 επίσης, είχε πολύ υψηλά επίπεδα, με χιλιάδες περιστατικά σε όλες τις κατηγορίες. Αυτό σημαίνει ότι σε εκείνα τα χρόνια, οι παραβιάσεις δεν ήταν μεμονωμένα επεισόδια, αλλά ένα καθημερινό φαινόμενο, με πολλές πτήσεις που αμφισβητούσαν και παραβίαζαν τον ελληνικό εναέριο χώρο κάθε μέρα.
Γύρω στο 2005, παρότι δεν υπήρχε καθημερινή καταγραφή για το κοινό, τα στοιχεία δείχνουν ότι μετά το 2000, οι παραβιάσεις αυξήθηκαν πολύ. Σε σχέση με τη δεκαετία του 1980 και του 1990, τα περιστατικά ήταν πολύ περισσότερα. Στην πραγματικότητα, στα μέσα της δεκαετίας του 2000 υπήρχαν παραβιάσεις σχεδόν κάθε μέρα, με τουρκικά αεροπλάνα να αμφισβητούν τον ελληνικό εναέριο χώρο. Ο όγκος ήταν σημαντικά μεγαλύτερος από τα χρόνια μετά το 2010 (π.χ. 2013–2015) και δεκαπλάσιος σε σχέση με τις περιόδους με λιγότερη ένταση.
Παρόλα αυτά όμως, η Τουρκία συνεχίζει ακάθεκτη την προκλητικότητά της, χρησιμοποιώντας το Αιγαίο ως εργαλείο πίεσης και διατήρησης της αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας. Κάθε νέα παραβίαση, όπως είναι αυτή της 12ης Δεκεμβρίου 2025, μας δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη νόμου ή κανόνων. Το διεθνές δίκαιο είναι σαφέστατο, αναγνωρίζοντας στην Ελλάδα πλήρη κυριαρχία στον εναέριο χώρο της και τα χωρικά της ύδατα έως 12 ναυτικά μίλια, ενώ η Συνθήκη των Παρισίων του 1947 κατοχυρώνει τα Δωδεκάνησα ως ελληνικά, χωρίς καμία δικαιοδοσία για την Τουρκία. Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι συνθήκες δεν εφαρμόζονται μονομιάς, και η Ελλάδα περιορίζεται σε διαλόγους και διαμαρτυρίες.
Και εδώ, τώρα, δημιουργείται η απορία, γιατί τόσα χρόνια αυτή η πρακτική συνεχίζεται! Γιατί η Ελλάδα δεν προχωρά σε σαφή και μονομερή οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κύπρο, ώστε να κλείσει τα κενά που επιτρέπουν στην Τουρκία να παίζει με το Αιγαίο; Αν το έκανε, τα τετελεσμένα θα ήταν νόμιμα και δε θα υπήρχε χώρος για αμφισβήτηση. Αντίθετα, οι πιλότοι μας συνεχίζουν να ρισκάρουν τη ζωή τους σε αναχαιτίσεις που κοστίζουν χιλιάδες ευρώ, ανά απογείωση, ενώ η Τουρκία αλωνίζει στο Αιγαίο.
Δεν είναι θέμα στρατιωτικής ικανότητας, λοιπόν! Είναι θέμα πολιτικής αδράνειας που συνοδεύεται από τον φόβο για κλιμάκωση της έντασης, καθώς και η εξάρτησή μας από διεθνείς θεσμούς που δεν έχουν μηχανισμούς άμεσης επιβολής. Το ΝΑΤΟ τηρεί ίσες αποστάσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζει ανησυχία, χωρίς πρακτικά εργαλεία πίεσης, ενώ η Τουρκία γνωρίζει ότι οι παραβιάσεις της αντιμετωπίζονται κυρίως με Διαμαρτυρία και Αναχαίτιση, λες και δεν υπάρχουν νομικές και στρατηγικές εφαρμογές!
Το αποτέλεσμα; Οι παραβιάσεις συνεχίζονται, οι πιλότοι μας ρισκάρουν καθημερινά τη ζωή τους, ενώ οι πολίτες δε συνειδητοποιούν το πολύ μεγάλο κόστος που πληρώνουμε όλοι εμείς για να αντιμετωπίζονται αυτές οι προκλήσεις. Το Αιγαίο, δεν είναι μόνο θάλασσα, αλλά δοκιμασία αντοχής, κυριαρχίας και πολιτικής βούλησης.
Οι αριθμοί σοκάρουν: 2.762 παραβάσεις ΚΕΚ το 2002, 3.240 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, 285 υπερπτήσεις, 1.062 σχηματισμοί οπλισμένων αεροσκαφών, 1.017 εμπλοκές και το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται στα μέσα της δεκαετίας. Κι όλα αυτά, για να διαχειρίζεται η Ελλάδα τη διαρκή πίεση, χωρίς να μπορεί να επιβάλλει ουσιαστικά τα νόμιμα δικαιώματά της…
Μέχρι τότε, κάθε μέρα όπως η 12η Δεκεμβρίου, κάθε νέο επεισόδιο και κάθε αναχαίτιση, είναι ένα βήμα για να καταλάβουμε ότι η διαχείριση με τα ήρεμα νερά, δεν αρκεί. Χρειάζεται δράση, όχι μόνο λόγια. Το Αιγαίο ζητάει σεβασμό και αποφασιστικότητα, και η Ελλάδα έχει όλα τα εργαλεία στο χέρι της για να προστατεύσει τους πιλότους της, την οικονομία της, τον εναέριο χώρο και την Κυριαρχία που της ανήκει.