Γράφει η Αμέρισσα Αποκρεμιώτη
Είναι τουλάχιστον ειρωνικό – εάν όχι προκλητικό – να ζητείται από τους μαθητές και τις μαθήτριες της Γ’ Λυκείου, στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, να αναπτύξουν τις σκέψεις τους για τη σημασία της δημιουργικότητας σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που την ακυρώνει καθημερινά.
Το θέμα των φετινών Πανελλαδικών, μοιάζει να ειρωνεύεται την ίδια την πραγματικότητα του σχολείου… την πραγματικότητα που μαθαίνει στους μαθητές να παπαγαλίζουν, να μη ρισκάρουν, να σιωπούν, να μη δημιουργούν τίποτα δικό τους, παρά μόνο να συμμορφώνονται.
Όταν μια νεαρή μητέρα ρώτησε τον Αϊνστάιν τι θα μπορούσε να κάνει για να προετοιμάσει καλύτερα το πεντάχρονο παιδί της για το σχολείο και τη ζωή, ο μεγάλος φυσικός της απάντησε: «Να του λέτε παραμύθια». «Καλά τα παραμύθια, αλλά τι άλλο;» απόρησε η νέα μητέρα. «Πολλά παραμύθια», επέμεινε ο άνθρωπος που σφράγισε τη σύγχρονη επιστήμη. Και όταν η μητέρα ρώτησε τρίτη φορά, κάπως δύσπιστα: «Καλά, εντάξει, αλλά και τι άλλο;», ο Αϊνστάιν είπε πως: «δε χρειάζεται τίποτα περισσότερο. Μονάχα κι άλλα παραμύθια. Πάρα πολλά παραμύθια».
Το παράδοξο είναι ότι η φαντασία και η δημιουργία είναι μέσα μας από τότε που γεννιόμαστε, μέχρι να τη κόψει και να την βάλει σε “κουτάκια” το εκπαιδευτικό σύστημα. Τραγουδάμε πριν καν μιλήσουμε, χορεύουμε με το που στεκόμαστε στα πόδια μας και ζωγραφίζουμε πριν μάθουμε να γράφουμε.
Η ίδια η επιστήμη έχει αποδείξει ότι αυτό που δίνει νόημα ύπαρξης στον άνθρωπο και τον ωθεί στην παραγωγή νέων αποτελεσμάτων, είναι η δημιουργικότητα και οι δεξιότητες που προκύπτουν από αυτήν.
Τα βρέφη προσπαθούν να αντιληφθούν τον κόσμο μέσα από το παιχνίδι, πειραματίζονται με ήχους, μουσική, υλικά και χρώματα. Το παιχνίδι είναι αυτό που συμβάλλει καθοριστικά στη γνωστική, κοινωνική και δημιουργική ανάπτυξη του παιδιού.
Η τέχνη, μέσα από όλες τις μορφές της –εικαστικά, μουσική, χορός, θέατρο, αφήγηση– έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει την ικανότητα να σκεφτόμαστε έξω από τα καθιερωμένα, να προτείνουμε νέες λύσεις και να βλέπουμε τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Άρα, αποτελεί βασικό εργαλείο ανάπτυξης της ευφυΐας και θεμέλιο, για να γίνουν οι ιδέες, πράξη και να οδηγηθούμε ακόμα και σε μεγάλες ανακαλύψεις.
Χωρίς τη φαντασία και την τέχνη, οι οποίες οδηγούν στη δημιουργικότητα, δεν υπάρχει εξέλιξη στον άνθρωπο, πέρα από τη στείρα γνώση.
Όταν λοιπόν το μόνο που σου επιτρέπεται είναι να ακολουθείς ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, όταν σου επιβάλλεται να ακολουθήσεις ιδέες άλλων κι όταν σε κάθε σου απόπειρα να διαφοροποιηθείς, η απάντηση είναι αδιαφορία, λοιδορία ή ακόμα και τιμωρία, το αποτέλεσμα είναι οι άνθρωποι του σήμερα. Καμία εξέλιξη, καμία χαρά και καμία πρόοδος δεν υπάρχει, πέρα από αυτή που κάποιοι έχουν αποφασίσει για εμάς και τα παιδιά μας. Έτσι, φτάνουν οι αυριανοί πολίτες μέχρι ένα ταβάνι, που άλλοι έχουν αποφασίσει γι’ αυτούς.
Στα λύκεια, τα μαθήματα των καλλιτεχνικών έχουν καταργηθεί! Βγάζοντας όμως την τέχνη από τη ζωή των εφήβων, αφαιρείς αυτό που ταΐζει το πνεύμα, γεννά ερωτήματα, αμφισβητήσεις και αντιστάσεις… Μήπως κανένας άρχον όμως δεν τα θέλει αυτά;;;; Μήπως θέλουμε μόνο ανθρώπους που είναι ακόλουθοι ενός συστήματος, χωρίς καμία δική τους πρωτοβουλία, αντίσταση και προσωπική δημιουργία;
Είναι τεράστια υποκρισία λοιπόν, να ζητούν από τους μαθητές τη δημιουργική σκέψη… αυτό δηλαδή που τόσο δε θέλουν και φοβούνται…
Το εκπαιδευτικό καθεστωτικό σύστημα προφανώς εξυπηρετεί αλλότρια – προς τους ανθρώπους της χώρας του – συμφέροντα συγκεκριμένων ομάδων, με ένα πλαίσιο αναπαραγωγής συγγραμμάτων και ιδεών που καθοδηγεί σκέψεις και πράξεις!!
Αυτό που χρειάζεται όμως, είναι μία σαρρωτική μεταμόρφωση κι ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παιδείας μάθησης, εξάσκησης, προετοιμασίας, εκγύμνασης σωματικής και πνευματικής, μόνο εντός του σχολείου.
Σε μία πολιτεία που σέβεται τους αυριανούς πολίτες της και τους θέλει σκεπτόμενους και δημιουργικούς, το σχολείο θα περιλαμβάνει τις πιο άρτιες εγκαταστάσεις για την κάλυψη των έμφυτων τάσεων που υπάρχουν στον άνθρωπο για την ανάδειξη της καλαισθησίας με την τέχνη. Κάθε Ελληνόπουλο, θα μπορεί να συμμετέχει σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα εκμάθησης μουσικής, τεχνών και έκφρασης της καλαισθησίας όπως: θέατρο, ζωγραφική, γλυπτική, αγγειοπλαστική και κάθε μορφή καλλιτεχνίας.
Γιατί δε χρειαζόμαστε άλλο ένα σχολείο όπου τα παιδιά μαθαίνουν απλά να ακολουθούν και να συμμορφώνονται. Η δημιουργικότητα δεν πρέπει να είναι απλώς ένα αφήγημα για να καλύψουμε την μη – ύπαρξή της! Τα παιδιά μας θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να φαντάζονται, να αντιδρούν, να ονειρεύονται και να εκφράζονται ελεύθερα.